吏 — Quan chức, Công chức

Ý nghĩa

Chữ Hán 吏 (LẠI - り) biểu thị 'quan chức,' 'công chức,' hoặc 'nhân viên chính phủ.' Trong lịch sử, nó dùng để chỉ người quản lý các vấn đề công và giữ sổ sách. Ý nghĩa của nó bao gồm những cá nhân nắm giữ các vị trí quyền hạn hoặc trách nhiệm trong chính phủ, từ các quan chức cấp cao đến các thư ký cấp thấp.

Chữ 吏 (LẠI) là một chữ tượng hình, kết hợp hai thành phần để truyền tải ý nghĩa của nó: 史 (SỬ - し), nghĩa là 'lịch sử' hoặc 'người ghi chép,' và 口 (KHẨU - くち), nghĩa là 'miệng.' Thành phần 史 (SỬ) miêu tả một bàn tay đang cầm dụng cụ viết, tượng trưng cho một người ghi lại các sự kiện, chẳng hạn như một nhà sử học hoặc người ghi chép chính thức. Khi 口 (KHẨU - miệng) được thêm vào, chữ này mang thêm sắc thái của một người không chỉ ghi chép mà còn phát biểu, ra lệnh, hoặc hành động thay mặt nhà nước. Do đó, 吏 (LẠI) trở thành đại diện cho một quan chức thực hiện các nhiệm vụ của chính phủ bằng cả việc ghi chép và phát biểu, từ đó duy trì trật tự và quản lý các dịch vụ công.

Về mặt hình ảnh, chữ Hán này liên kết với ý nghĩa của nó: một người ghi chép siêng năng (史 - SỬ) sử dụng giọng nói của mình (口 - KHẨU) để thực hiện các nhiệm vụ công. Chữ Hán này có 7 nét. Nó không được dạy ở trường tiểu học nhưng là một chữ Jōyō (thông dụng), thường gặp ở cấp độ JLPT N1 do cách sử dụng trang trọng và hành chính của nó.

Cách đọc

On'yomi (音読み) — Cách đọc có nguồn gốc từ tiếng Trung

Cách đọc on'yomi chính cho 吏 (LẠI) là リ (RI). Cách đọc này được sử dụng trong hầu hết các từ ghép có chứa 吏, phản ánh mối liên hệ chặt chẽ của nó với nguồn gốc Trung Quốc và các ngữ cảnh hành chính trang trọng. Vì 吏 hiếm khi xuất hiện một mình, việc hiểu cách đọc này là cần thiết để nhận ra vai trò của nó trong các thuật ngữ lớn hơn.

官吏かんり (kanri) — Đây là một trong những từ ghép phổ biến nhất, có nghĩa là 'quan chức chính phủ' hoặc 'công chức'. Nó dùng để chỉ những cá nhân làm việc trong ngành công vụ. Ví dụ, 彼は国家官吏として働いているかれはこっかかんりとしてはたらいている (Anh ấy làm việc với tư cách là một quan chức chính phủ quốc gia).
吏員りいん (riin) — Có nghĩa là 'quan chức' hoặc 'nhân viên', thường được dùng trong ngữ cảnh công sở hoặc các tổ chức công. Chẳng hạn, 市役所の吏員しやくしょのりいん (một công chức tòa thị chính).
獄吏ごくり (gokuri) — Từ ghép này đặc biệt dùng để chỉ 'lính canh nhà tù' hoặc 'giám ngục'. Một ví dụ có thể là 獄吏は囚人を監視するごくりはしゅうじんをかんしする (Giám ngục giám sát tù nhân).
税吏ぜいり (zeiri) — Biểu thị 'cán bộ thuế'. Chẳng hạn, 税吏が税務調査を行うぜいりがぜいむちょうさをおこなう (Một cán bộ thuế tiến hành kiểm tra thuế).

Kun'yomi (訓読み) — Cách đọc thuần Nhật

Chữ Hán 吏 (LẠI) không có cách đọc kun'yomi (cách đọc thuần Nhật) nào thường dùng. Nó xuất hiện gần như độc quyền trong các từ ghép on'yomi, một mô hình điển hình cho các chữ Hán chủ yếu biểu thị các khái niệm hành chính hoặc trang trọng được nhập từ Trung Quốc. Do đó, bạn sẽ không tìm thấy 吏 (LẠI) được sử dụng một mình với cách đọc tiếng Nhật, cũng như nó sẽ không được kết hợp với okurigana để tạo thành một động từ hoặc tính từ thuần Nhật.

Các từ và từ ghép thông dụng

Chữ Hán 吏 (LẠI) xuất hiện trong nhiều từ ghép, gần như luôn với cách đọc on'yomi là リ (RI). Các từ ghép này thường liên quan đến chính phủ, hành chính và dịch vụ công. Dưới đây là một số ví dụ, được phân loại để dễ hiểu:

Các vai trò công chức chung

官吏かんり (kanri) — Quan chức chính phủ; công chức.
公吏こうり (kōri) — Quan chức công vụ.
吏員りいん (riin) — Quan chức; nhân viên (trong ngành công vụ).
官吏登用試験かんりとうようしけん (kanri tōyō shiken) — Kỳ thi tuyển dụng công chức.

Các vai trò công chức cụ thể

獄吏ごくり (gokuri) — Lính canh nhà tù; giám ngục.
税吏ぜいり (zeiri) — Cán bộ thuế.
下級官吏かきゅうかんり (kakyū kanri) — Quan chức chính phủ cấp thấp.
末端官吏まったんかんり (mattan kanri) — Quan chức cấp thấp nhất; quan chức cơ sở.
文官吏ぶんかんり (bunkankari) — Quan chức dân sự.

Phẩm chất của công chức

汚吏おり (ori) — Quan chức tham nhũng; quan chức hối lộ.
能吏のうり (nōri) — Quan chức có năng lực; quan chức giỏi.
悪吏あくり (akuri) — Quan chức độc ác; quan chức tham nhũng.
清廉潔白な官吏せいれんけっぱくなかんり (seirenkeppaku na kanri) — Một quan chức thanh liêm, chính trực.

Câu ví dụ

彼かれは市役所しやくしょの官吏かんりとして働はたらいています。

Kare wa shiyakusho no kanri to shite hataraiteimasu.

Anh ấy làm việc với tư cách là một quan chức chính phủ tại tòa thị chính.

新あたらしい法律ほうりつが官吏かんりの行動こうどうを規制きせいします。

Atarashii hōritsu ga kanri no kōdō o kisei shimasu.

Luật mới quy định hành vi của các công chức.

税吏ぜいりは国民こくみんから公平こうへいに税金ぜいきんを徴収ちょうしゅうする義務ぎむがある。

Zeiri wa kokumin kara kōhei ni zeikin o chōshū suru gimu ga aru.

Các cán bộ thuế có nghĩa vụ thu thuế công bằng từ công dân.

汚吏おりの不正行為ふせいこういにより、住民じゅうみんは政府せいふへの信頼しんらいを失うしなった。

Ori no fuseikōi ni yori, jūmin wa seifu e no shinrai o ushinatta.

Do hành vi sai trái của quan chức tham nhũng, cư dân đã mất lòng tin vào chính phủ.

歴史れきしの中なかでは、有能ゆうのうな官吏かんりが国くにの発展はってんに大おおきく貢献こうけんしてきた。

Rekishi no naka dewa, yūnō na kanri ga kuni no hatten ni ōkiku kōken shitekita.

Xuyên suốt lịch sử, các quan chức có năng lực đã đóng góp to lớn vào sự phát triển của quốc gia.

下級官吏かきゅうかんりも社会しゃかいの円滑えんかつな運営うんえいには不可欠ふかけつな存在そんざいである。

Kakyū kanri mo shakai no enkatsu na unei ni wa fukaketsu na sonzai de aru.

Các quan chức chính phủ cấp thấp cũng là những cá nhân không thể thiếu cho sự vận hành trơn tru của xã hội.

多忙たぼうな日常にちじょうを送おくる吏員りいんたちは、常つねに市民しみんのために尽力じんりょくしている。

Tabō na nichijō o okuru riin-tachi wa, tsune ni shimin no tame ni jinryoku shiteiru.

Các công chức bận rộn luôn nỗ lực vì lợi ích của người dân.

腐敗ふはいした悪吏あくりを排除はいじょすることは、健全けんぜんな行政ぎょうせいを維持いじするために重要じゅうようだ。

Fuhai shita akuri o haijo suru koto wa, kenzen na gyōsei o iji suru tame ni jūyō da.

Loại bỏ các quan chức tham nhũng là điều quan trọng để duy trì một nền hành chính lành mạnh.

Mẹo ghi nhớ

Để ghi nhớ chữ Hán 吏 (LẠI - official), hãy tập trung vào hai thành phần của nó: 史 (SỬ - scribe/history) và 口 (KHẨU - mouth). Hãy tưởng tượng một 'người ghi chép' (史 - SỬ) siêng năng không chỉ ghi lại các sự kiện lịch sử mà còn dùng 'miệng' của mình (口 - KHẨU) để phát biểu thay mặt chính phủ, ban hành tuyên bố, hoặc đưa ra chỉ thị. Người này, vừa là người giữ sổ sách vừa là người phát ngôn cho nhà nước, thể hiện một 'quan chức' (吏 - LẠI) chính phủ. Hãy hình dung một nhà sử học đã vươn lên vị trí có quyền lực, giờ đây dùng tiếng nói của mình để lãnh đạo và quản lý. Sự kết hợp giữa việc ghi chép và phát biểu này thể hiện đúng vai trò của một quan chức.

Các chữ Hán liên quan

史し — Đây là bộ thủ của 吏 (LẠI). Nó có nghĩa là 'lịch sử,' 'biên niên sử,' hoặc 'nhà sử học/thư ký.' Hiểu về 史 (SỬ) giúp ta hiểu rõ nguồn gốc của 吏 (LẠI), vì nó ngụ ý một người liên quan đến việc ghi chép hoặc quản lý.
官かん — Có nghĩa là 'chính phủ,' 'quan chức,' hoặc 'công chức.' Chữ Hán này thường ghép với 吏 (LẠI), như thấy trong 官吏かんり (quan chức chính phủ), làm nổi bật khía cạnh chính phủ của vai trò này.
**員いん — Có nghĩa là 'thành viên' hoặc 'nhân viên.' Nó kết hợp với 吏 (LẠI) để tạo thành 吏員りいん (quan chức; nhân viên), chỉ một người thuộc một cơ quan công quyền hoặc tổ chức.
務む** — Có nghĩa là 'nhiệm vụ,' 'công việc,' hoặc 'dịch vụ.' Chữ Hán này có liên quan vì các quan chức thực hiện nhiều nhiệm vụ (職務しょくむ) như một phần trong công việc của họ.

職しょく — Có nghĩa là 'việc làm,' 'chức vụ,' hoặc 'nhiệm vụ.' Nó liên quan đến 吏 (LẠI) vì các quan chức nắm giữ các vị trí hoặc công việc cụ thể (職しょく) trong chính phủ.