計 — KẾ (Kế hoạch, Đo lường, Tính toán)

Ý nghĩa

Dù bạn đang kiểm tra đồng hồ, chia hóa đơn nhà hàng hay vạch ra con đường sự nghiệp, bạn sẽ bắt gặp chữ 計 (KẾ). Về cốt lõi, chữ Hán này đại diện cho hành động định lượng thông tin hoặc sắp xếp một chuỗi các hành động. Nó kết hợp hai yếu tố: bộ 言げん (ngôn - lời nói) ở bên trái và chữ 十じゅう (thập - số mười) ở bên phải.

Hãy coi đó là phương thức tính toán truyền miệng. Thời xưa, việc đếm thường có nghĩa là đọc to các con số, với "mười" đóng vai trò là cơ số tự nhiên cho một đơn vị hoàn chỉnh. Theo thời gian, khái niệm "đếm" đã mở rộng thành "lập kế hoạch". Suy cho cùng, bạn không thể đưa ra một chiến lược cho đến khi bạn đo lường được các nguồn lực của mình. Ngày nay, kanji này xuất hiện trong mọi thứ, từ thống kê cấp cao cho đến máy đếm bước chân trên điện thoại thông minh của bạn.

Cách đọc

On'yomi (音読み) — Âm Hán

Âm On chính là ケイ (kei). Đây là cách đọc phổ biến nhất cho các từ ghép liên quan đến công cụ đo lường, tổng số toán học và thiết kế chiến lược. Nó rất nhất quán và hiếm khi thay đổi cách phát âm này.

• 時計とけい (tokei) — Đồng hồ (Lưu ý: Đây là cách đọc đặc biệt gọi là jukujikun).
• 計画けいかく (KẾ HOẠCH - keikaku) — Kế hoạch, dự án, lịch trình.
• 合計ごうけい (HỢP KẾ - goukei) — Tổng cộng, tổng số tiền.
• 計算けいさん (KẾ TOÁN - keisan) — Tính toán, thanh toán.

Kun'yomi (訓読み) — Âm thuần Nhật

Cách đọc thuần Nhật phổ biến nhất là はか.る (haka.ru). Trong văn viết tiếng Nhật, bạn phải cẩn thận với ngữ cảnh. Mặc dù có ba kanji khác nhau cùng có cách đọc "hakaru", chúng không thể thay thế cho nhau:

• 計る: Dùng cho thời gian hoặc tổng số (ví dụ: bấm giờ một cuộc đua).
• 測る: Dùng cho các kích thước như chiều sâu, chiều dài hoặc chiều rộng.
• 量る: Dùng cho trọng lượng hoặc thể tích (ví dụ: cân nguyên liệu).

Một cách đọc phụ, はか.らう (haka.rau), dùng để chỉ việc quản lý hoặc sắp xếp một tình huống một cách kín đáo.

• 計はからい (hakarai) — Sự sắp xếp, sự thận trọng hoặc quản lý.
• 取とり計はからう (torihakarau) — Quản lý, giải quyết hoặc sắp xếp một vấn đề.

Các từ và từ ghép thông dụng

1. Công cụ và thiết bị (-kế/máy đo)

Trong ngữ cảnh này, hậu tố -計 (kei) có chức năng giống như hậu tố "-kế" hoặc "-máy đo".

• 体温計たいおんけい (THỂ ÔN KẾ - taionkei) — Nhiệt kế y tế.
• 体重計たいじゅうけい (THỂ TRỌNG KẾ - taijuukei) — Cân sức khỏe.
• 万歩計まんぽけい (VẠN BỘ KẾ - manpokei) — Máy đếm bước chân (nghĩa đen: máy đo 10.000 bước).

2. Tài chính và Số học

• 会計かいけい (HỘI KẾ - kaikei) — Tài chính, kế toán, hoặc "hóa đơn" tại nhà hàng.
• 家計かけい (GIA KẾ - kakei) — Tài chính gia đình hoặc ngân sách gia đình.
• 小計しょうけい (TIỂU KẾ - shoukei) — Tổng phụ.

3. Chiến lược và Thiết kế

• 設計せっけい (THIẾT KẾ - sekkei) — Thiết kế hoặc bản thiết kế (thường dùng trong kỹ thuật).
• 統計とうけい (THỐNG KẾ - toukei) — Thống kê.
• 生計せいけい (SINH KẾ - seikei) — Sinh kế (ví dụ: "kiếm sống").

Câu ví dụ

Kanji liên quan

• 短 — Ngắn, thấp, thiếu sót (Đoản) (Kanji N4)
• 度 — Độ, Lần, Mức Độ (Kanji N4)
• 明 — Sáng, Rõ ràng, Ánh sáng (Kanji N4)
• 近 — Gần, Gần gũi, Gần đây (Kanji N4)
• 春 — Mùa Xuân (Kanji N4)
• 終 — Kết thúc, Hoàn thành, Chấm dứt (Kanji N4)

Mẹo ghi nhớ

Hãy nhìn vào các bộ phận: 言 (ngôn - lời nói) và 十 (thập - mười). Hãy hình dung một chủ cửa hàng đang kiểm kê hàng hóa. Họ nói to các con số cho đến khi đạt đến mười. Hành động đếm đến mười đơn giản bằng lời nói này là khởi đầu của mọi sự tính toán và mọi kế hoạch.