例 — Ví dụ, Trường hợp, Tiền lệ (Hán-Việt: LỆ)

Ý nghĩa

Chữ kanji 例 (れい) chủ yếu có nghĩa là 'ví dụ,' 'trường hợp,' hoặc 'tiền lệ.' (LỆ - example, instance, precedent) Nó truyền tải ý tưởng về một điều gì đó đóng vai trò như một mô hình, một trường hợp điển hình, hoặc một thực hành thông thường cần được tuân theo. Chữ này rất cần thiết để thảo luận về các mẫu, minh họa ý tưởng, hoặc đề cập đến các quy tắc đã được thiết lập trong tiếng Nhật.

Nguồn gốc của nó cung cấp một manh mối về ý nghĩa này thông qua các thành phần cấu tạo. Bộ thủ bên trái, 人 (にんべん / ninben), có nghĩa là 'người.' (NHÂN - person) Thành phần bên phải, 列 (れつ / retsu), có nghĩa là 'hàng' hoặc 'xếp hàng.' (LIỆT - row, line up) Các thành phần này có thể được hiểu là 'một người đang xếp hàng' hoặc 'một người thiết lập tiêu chuẩn trong một hàng.' Mối liên hệ trực quan này giúp chúng ta nắm bắt được cách 例 có nghĩa là 'ví dụ' hoặc 'mô hình' – một điều gì đó định nghĩa một tiêu chuẩn hoặc khuôn mẫu để người khác noi theo. Hãy tưởng tượng ai đó đang dẫn đầu một hàng, nêu gương cho những người phía sau.

Ý nghĩa của nó mở rộng ra ngoài một ví dụ đơn lẻ để bao gồm các khái niệm rộng hơn. Nó có thể có nghĩa là 'trường hợp' (như một sự việc hoặc tình huống cụ thể), 'phong tục' (một thực hành hoặc truyền thống theo thói quen), và 'tiền lệ' (một sự kiện hoặc hành động trước đó làm kim chỉ nam cho các trường hợp tương tự sau này). Nắm vững những sắc thái này là điều cần thiết để nắm vững 例.

Chữ kanji này có 8 nét và được dạy trong trường tiểu học Nhật Bản lớp 5, khiến nó trở thành một chữ cái tương đối phổ biến và thiết yếu trong tiếng Nhật hàng ngày.

Cách đọc

On'yomi (音読み) — Cách đọc Hán-Nhật (có nguồn gốc từ tiếng Trung)

Cách đọc on'yomi chính cho 例 là レイ (rei). Đây là cách đọc phổ biến nhất, xuất hiện trong hầu hết các từ ghép mà 例 có nghĩa là 'ví dụ,' 'trường hợp,' 'tình huống,' 'tiền lệ,' hoặc 'phong tục.' Nó phản ánh cách phát âm tiếng Trung gốc của kanji.

• 例れい (rei) — có nghĩa là 'ví dụ' hoặc 'trường hợp.' (LỆ - example, instance) Đây là dạng danh từ cơ bản.
• 事例じれい (jirei) — có nghĩa là 'nghiên cứu điển hình' hoặc 'tiền lệ.' (SỰ LỆ - case study, precedent) Thường được sử dụng trong các ngữ cảnh học thuật hoặc pháp lý, chẳng hạn như nghiên cứu điển hình kinh doanh (ビジネス事例) hoặc tiền lệ pháp lý (判例).
• 例年れいねん (reinen) — có nghĩa là 'năm điển hình' hoặc 'thường niên.' (LỆ NIÊN - average year, every year) Đề cập đến những gì là thông lệ hoặc điển hình trong một năm nhất định, ví dụ như 例年並み (reinen-nami, 'như thường lệ trong năm').
• 例外れいがい (reigai) — có nghĩa là 'ngoại lệ.' (LỆ NGOẠI - exception) Điều gì đó đi chệch khỏi quy tắc hoặc ví dụ chung, ví dụ như 規則の例外 (kisoku no reigai, 'một ngoại lệ đối với quy tắc').
• 用例ようれい (yōrei) — có nghĩa là 'ví dụ sử dụng.' (DỤNG LỆ - example of usage) Thường thấy trong từ điển hoặc giải thích ngữ pháp để minh họa cách một từ hoặc cụm từ được sử dụng.

Kun'yomi (訓読み) — Cách đọc thuần Nhật

Các cách đọc kun'yomi chính cho 例 là たと.える (tatoeru) và たと.え (tatoe). Đây là các từ thuần Nhật, phản ánh các khái niệm cốt lõi về 'ví dụ' và 'so sánh.'

• 例たとえる (tatoeru) — Động từ này có nghĩa là 'so sánh,' 'ví với,' hoặc 'đưa ra ví dụ.' Nó làm nổi bật hành động so sánh hoặc cung cấp một minh họa. Ví dụ, 「人生を旅に例える」(jinsei o tabi ni tatoeru) có nghĩa là "ví cuộc đời như một chuyến đi."
• 例たとえ (tatoe) — Danh từ này có nghĩa là 'ví dụ,' 'phép loại suy,' hoặc 'phép ẩn dụ.' Nó cũng được tìm thấy trong các cụm từ phổ biến như 「例えば」(tatoeba), có nghĩa là 'chẳng hạn,' và 「たとえ〜ても」(tatoe ~ temo), có nghĩa là 'ngay cả khi' hoặc 'mặc dù,' giới thiệu một ví dụ hoặc điều kiện giả định.

Các từ và hợp chất thông dụng

Để thực sự hiểu 例, điều cần thiết là phải nhìn thấy nó trong ngữ cảnh. Dưới đây là một số từ và hợp chất thông dụng, được phân loại theo cách sử dụng để giúp bạn nắm bắt được sự rộng lớn trong ý nghĩa của chữ kanji này.

Các ví dụ và minh họa chung

• 例れい (rei) — ví dụ, trường hợp, tiền lệ. (LỆ - example, instance, precedent) Cách dùng cơ bản và linh hoạt nhất.
• 例えばたとえば (tatoeba) — ví dụ, chẳng hạn. (LỆ - for example, for instance) Một cụm từ rất phổ biến để giới thiệu một ví dụ.
• 例題れいだい (reidai) — bài toán ví dụ. (LỆ ĐỀ - example problem) Thường thấy trong sách giáo khoa hoặc bài kiểm tra để minh họa một khái niệm.
• 例文れいぶん (reibun) — câu ví dụ. (LỆ VĂN - example sentence) Cần thiết cho việc học ngôn ngữ, như trong từ điển hoặc sách hướng dẫn ngữ pháp.
• 例示れいじ (reiji) — minh họa, ví dụ; để minh họa, để làm ví dụ. (LỆ THỊ - illustration, example)

Phong tục & Tập quán

• 恒例こうれい (kōrei) — phong tục đã được thiết lập, sự kiện thường niên. (HẰNG LỆ - established custom, annual event) Điều gì đó xảy ra hàng năm hoặc thường xuyên, chẳng hạn như lễ kỷ niệm hàng năm của công ty (会社の恒例行事).
• 慣例かんれい (kanrei) — phong tục, tập quán, tiền lệ. (QUÁN LỆ - custom, practice, precedent) Một cách làm được chấp nhận rộng rãi hoặc truyền thống.
• 通例つうれい (tsūrei) — thông lệ, quy tắc chung. (THÔNG LỆ - common practice, general rule) Điều thường được thực hiện hoặc một quy trình điển hình.

Các trường hợp & Tiền lệ

• 事例じれい (jirei) — trường hợp, ví dụ, tiền lệ. (SỰ LỆ - case, example, precedent) Thường được sử dụng trong các ngữ cảnh trang trọng hoặc học thuật, chẳng hạn như nghiên cứu điển hình kinh doanh.
• 前例ぜんれい (zenrei) — tiền lệ, ví dụ trước đó. (TIỀN LỆ - precedent, prior example) Điều gì đó đã xảy ra trước đây và có thể được sử dụng làm hướng dẫn cho các hành động trong tương lai.
• 実例じつれい (jitsurei) — ví dụ thực tế, ví dụ cụ thể. (THỰC LỆ - actual example, concrete example) Một trường hợp trong đời thực hoặc một trường hợp thực tế.
• 類例るいれい (ruirei) — ví dụ tương tự. (LOẠI LỆ - similar example)

Các trường hợp ngoại lệ & Sai lệch

• 例外れいがい (reigai) — ngoại lệ. (LỆ NGOẠI - exception) Điều gì đó không tuân theo quy tắc hoặc kiểu mẫu chung, giống như một trường hợp đặc biệt.

Câu ví dụ

Mẹo ghi nhớ

Để ghi nhớ 例, hãy hình dung các thành phần của nó: bộ thủ 'người' (人 - NHÂN) ở bên trái và 'hàng/dòng' (列 - LIỆT) ở bên phải. Hãy tưởng tượng một người đang đứng xếp hàng, siêng năng tuân theo các quy tắc và quy trình. Người này không chỉ là một phần của nhóm; họ đang đặt ra một tiêu chuẩn—một ví dụ cho tất cả những người khác. Ngoài ra, hãy nghĩ về một nhóm đang xếp hàng, mỗi người là một trường hợp trong chuỗi. Sự kết hợp này truyền tải một cách hiệu quả ý nghĩa của 'ví dụ,' 'trường hợp,' hoặc 'tiền lệ,' thiết lập một mô hình hoặc tiêu chuẩn.

Các chữ Kanji liên quan

• 列 (れつ / retsu) — Chữ kanji này đóng vai trò là thành phần âm thanh của 例 và có nghĩa là 'hàng,' 'dòng,' hoặc 'cột.' (LIỆT - row, line, column) Hiểu 列 củng cố ý tưởng 'xếp hàng' hoặc 'sắp xếp,' điều này liên quan đến việc nêu gương hoặc tuân theo một mô hình. Ví dụ, 行列 (gyōretsu) có nghĩa là 'hàng đợi' hoặc 'đám rước.'
• 比 (ひ / hi, くら.べる / kuraberu) — Có nghĩa là 'so sánh.' (TỶ - to compare) Trong khi 例 có thể có nghĩa là 'so sánh' (たとえる), 比 tập trung trực tiếp hơn vào hành động so sánh đó, thường được sử dụng khi đánh giá hai hoặc nhiều thứ. Ngược lại, 例 thường ngụ ý so sánh bằng cách cung cấp một tiêu chuẩn hoặc minh họa. Ví dụ, 比較 (hikaku) có nghĩa là 'so sánh.'
• 型 (かた / kata) — Có nghĩa là 'kiểu,' 'mô hình,' 'khuôn mẫu.' (HÌNH - type, model, pattern) Tương tự như 例 trong việc đề cập đến một tiêu chuẩn hoặc khuôn mẫu, 型 nhấn mạnh hình thức vật lý hoặc bản mẫu. Tuy nhiên, 例 tập trung nhiều hơn vào một trường hợp minh họa hoặc tiền lệ hành vi. Ví dụ, 新型 (shingata) có nghĩa là 'mô hình mới' hoặc 'loại mới.'
• 事 (こと / koto, じ / ji) — Có nghĩa là 'vấn đề,' 'sự việc,' 'sự thật.' (SỰ - matter, thing, fact) Thường thấy trong các từ ghép với 例, chẳng hạn như 事例 (jirei), trong đó nó biểu thị một 'trường hợp' hoặc 'tình huống' cụ thể của một vấn đề hoặc sự kiện. Ví dụ, 出来事 (dekigoto) có nghĩa là 'sự cố' hoặc 'sự kiện.'