番 (Phiên) — Số, Thứ tự, Lượt

Nghĩa

Hán tự 番 (ばん) (PHIÊN/BAN - thứ tự, lượt, nhiệm vụ) là một ký tự đa năng với nhiều ý nghĩa chính xoay quanh thứ tự, chuỗi, nhiệm vụ và sự quan sát. Bạn sẽ thường xuyên gặp nó với nghĩa 'số,' 'thứ tự,' 'lượt,' 'nhiệm vụ,' 'canh gác,' hoặc 'bảo vệ.'

Về mặt lịch sử, ký tự 番 (PHIÊN/BAN) được cho là có nguồn gốc từ một chữ tượng hình. Nó mô tả dấu chân động vật (釆 (BIỆN - phân biệt), một bộ phận thường liên quan đến 'phân biệt' hoặc 'sắp xếp') trên một cánh đồng (田 (ĐIỀN - ruộng), một ruộng lúa). Hình ảnh này gợi ý hành động đánh dấu hoặc 'phân biệt' các phần trong một cánh đồng, có lẽ để chỉ lãnh thổ hoặc 'thay phiên' canh gác.

Một cách giải thích khác liên hệ 釆 (BIỆN) với săn bắn và 田 (ĐIỀN) với cánh đồng, ngụ ý một 'người canh gác' hoặc 'người bảo vệ' cánh đồng, hoặc 'thay phiên' thực hiện nhiệm vụ này. Theo thời gian, những ý tưởng cổ xưa này đã phát triển thành các ý nghĩa hiện đại về thứ tự tuần tự, chỉ định số và trách nhiệm được giao.

Hán tự (HÁN TỰ) này có 12 nét và được dạy ở lớp hai tiểu học tại Nhật Bản. Mặc dù đây là một hán tự được học sớm, nhưng các từ ghép của nó lại không thể thiếu đối với người học N3 trở lên, xuất hiện rộng rãi trong tiếng Nhật hàng ngày.

Cách đọc

On'yomi (音読み) (ÂM ĐỘC - cách đọc âm Hán) — Cách đọc gốc Trung Quốc

Cách đọc On'yomi (gốc Trung Quốc) chính cho 番 (PHIÊN/BAN) là バンばん.

• バンばん (BAN): Đây là cách đọc phổ biến nhất của 番 (PHIÊN/BAN). Nó được sử dụng trong hầu hết các từ ghép quan trọng liên quan đến số, thứ tự, lượt và nhiệm vụ. Nó biểu thị một chuỗi, một số cụ thể, một ca canh gác hoặc một ca làm việc, và là cơ sở để hiểu thứ tự số và các vai trò được giao.

• 番号ばんごう (PHIÊN HIỆU - số hiệu) (bangō) — số (ví dụ: số điện thoại, số phòng)

• 一番いちばん (NHẤT PHIÊN - số một) (ichiban) — nhất, tốt nhất, nhiều nhất (nghĩa đen là 'số một')

• 当番とうばん (ĐƯƠNG PHIÊN - phiên trực) (tōban) — nhiệm vụ, lượt (trách nhiệm được giao)

Kun'yomi (訓読み) (HUẤN ĐỘC - cách đọc訓) — Cách đọc gốc Nhật

Cách đọc Kun'yomi (gốc Nhật) chính cho 番 (PHIÊN/BAN) là つが（い）つがい. Lưu ý rằng cách đọc này được sử dụng trong một ngữ cảnh rất cụ thể, khá khác biệt so với các ý nghĩa On'yomi của nó.

• つが（い）つがい (tsuga(i)): Cách đọc này đề cập cụ thể đến một 'cặp' hoặc 'đôi,' thường là cho động vật hoặc chim. Mặc dù ít phổ biến hơn đối với người mới bắt đầu so với các từ ghép On'yomi, nhưng điều quan trọng là phải nhận ra cách sử dụng đặc biệt này.

• つがいつがい (tsugai) — một cặp, một đôi (ví dụ: một đôi chim)

• 鳥とり (ĐIỂU - chim)のつがいとりのつがい (tori no tsugai) — một đôi chim

• つがいになるつがいになる (tsugai ni naru) — kết đôi, giao phối

Các Từ và Từ Ghép Phổ biến

Hán tự (HÁN TỰ) 番 (PHIÊN/BAN) xuất hiện trong nhiều từ tiếng Nhật thiết yếu. Dưới đây là một số từ ghép phổ biến, được nhóm theo chủ đề chính của chúng:

Số và Thứ tự

• 番号ばんごう (PHIÊN HIỆU - số hiệu) (bangō) — số, dãy số
• 一番いちばん (NHẤT PHIÊN - số một) (ichiban) — nhất, tốt nhất, nhiều nhất
• 二番にばん (NHỊ PHIÊN - số hai) (niban) — thứ hai, số hai
• 何番なんばん (HÀ PHIÊN - số mấy) (nanban) — số mấy?
• 順番じゅんばん (THUẬN PHIÊN - thứ tự phiên) (junban) — thứ tự, chuỗi, lượt
• 順番じゅんばん (THUẬN PHIÊN - thứ tự phiên)通りじゅんばんどおり (junban dōri) — theo thứ tự, theo chuỗi
• 番地ばんち (PHIÊN ĐỊA - địa chỉ số) (banchi) — số nhà, địa chỉ

Nhiệm vụ, Lượt và Canh gác

• 当番とうばん (ĐƯƠNG PHIÊN - phiên trực) (tōban) — nhiệm vụ, lượt (ví dụ: cho việc nhà hoặc công việc)
• 交番こうばん (GIAO PHIÊN - đồn cảnh sát) (kōban) — đồn cảnh sát mini (nơi các sĩ quan thay phiên làm nhiệm vụ)
• 見番けんばん (KIẾN PHIÊN - nơi quản lý phiên) (kenban) — cơ quan đặt geisha (trong lịch sử, nơi các lượt của geisha được quản lý)
• 夜番よばん (DẠ PHIÊN - phiên đêm) (yoban) — người canh gác đêm, ca đêm
• 留守番るすばん (LƯU THỦ PHIÊN - phiên trông nhà) (rusuban) — trông nhà, trông nom nhà khi ai đó vắng mặt

Canh gác và Bảo vệ

• 番人ばんにん (PHIÊN NHÂN - người canh) (bannin) — người canh gác, bảo vệ
• 番犬ばんけん (PHIÊN KHUYỂN - chó canh) (banken) — chó canh nhà

Các từ ghép quan trọng khác

• 番付ばんづけ (PHIÊN PHÓ - bảng xếp hạng) (banzuke) — bảng xếp hạng (đặc biệt trong đấu vật sumo)
• 番茶ばんちゃ (PHIÊN TRÀ - trà thường) (bancha) — trà thô (thường được coi là loại trà cấp thấp hơn hoặc 'trà uống hàng ngày')

Câu ví dụ

Mẹo ghi nhớ

Để nhớ 番 (PHIÊN/BAN), hãy liên hệ các thành phần của nó: Phần trên, 釆 (BIỆN - phân biệt), gợi ý 'phân biệt' hoặc 'sắp xếp,' trong khi phần dưới, 田 (ĐIỀN - ruộng), đại diện cho một 'ruộng lúa.' Hãy tưởng tượng một người nông dân cần 'phân biệt' các phần của 'ruộng' bằng cách 'đánh số' chúng, hoặc có thể 'thay phiên' 'canh gác' chống lại sâu bệnh. Hãy hình dung bạn đang sắp xếp các cánh đồng để biết đến 'lượt' ai làm nhiệm vụ, hoặc gán một 'số' cho mỗi phần. Câu chuyện này giúp liên kết các yếu tố hình ảnh với các ý nghĩa cốt lõi của số, thứ tự, lượt và canh gác.

Các Hán tự liên quan

• 号ごう (HIỆU - số hiệu) — Nghĩa là 'số' hoặc 'dấu hiệu.' Nó thường kết hợp với 番 (PHIÊN/BAN) để tạo thành 番号ばんごう (PHIÊN HIỆU - số hiệu) (bangō), có nghĩa là 'số.' Trong khi 番 chỉ thứ tự tuần tự hoặc một chữ số cụ thể, 号 hoàn thành ý tưởng về một số chính thức.
• 順じゅん (THUẬN - thứ tự) — Nghĩa là 'thứ tự' hoặc 'chuỗi.' Nó tạo thành các từ ghép như 順番じゅんばん (THUẬN PHIÊN - thứ tự phiên) (junban), trực tiếp nhấn mạnh ý nghĩa 'thứ tự' hoặc 'lượt' mà 番 (PHIÊN/BAN) cũng truyền tải.
• 当とう (ĐƯƠNG - đúng, thích hợp, nhiệm vụ) — Nghĩa là 'đúng,' 'thích hợp,' hoặc 'nhiệm vụ.' Nó được thấy trong 当番とうばん (ĐƯƠNG PHIÊN - phiên trực) (tōban), có nghĩa là 'nhiệm vụ' hoặc 'lượt,' nơi nó biểu thị việc được giao hoặc đến lượt thực hiện một nhiệm vụ.
• 田た (ĐIỀN - ruộng) — Đây là bộ thủ của 番 (PHIÊN/BAN) và có nghĩa là 'ruộng lúa.' Mặc dù không liên quan trực tiếp về ý nghĩa đến 'số' hoặc 'lượt,' sự hiện diện của nó là một thành phần hình ảnh quan trọng, cung cấp cái nhìn sâu sắc về cấu trúc và nguồn gốc cổ xưa tiềm năng của hán tự.