窓 — Cửa sổ

Ý nghĩa

Kanji 窓 có nghĩa là cửa sổ — ô mở thông thường trên tường cho phép ánh sáng, không khí và tầm nhìn ra thế giới bên ngoài đi vào. Dù là mô tả một căn phòng, trò chuyện về chuyến đi tàu, hay nhờ giúp đỡ tại quầy dịch vụ 窓口 (まどぐち) — kanji này xuất hiện liên tục trong cuộc sống hằng ngày.

Về mặt từ nguyên, 窓 kết hợp hai thành phần. Phần trên là 穴 (あな), bộ thủ mang nghĩa lỗ hổng hoặc hang động, gợi lên hình ảnh một khoảng trống trong công trình. Phần dưới là 囱, một chữ Hán cổ chỉ ống khói hoặc cửa trời — lỗ hổng trên mái nhà để khói thoát ra và ánh sáng lọt vào. Kết hợp lại, chúng tạo nên hình ảnh một khoảng trống có chủ đích: một lỗ mở kết nối bên trong với bên ngoài.

窓 có 11 nét và được dạy ở lớp 6 bậc tiểu học Nhật Bản. Bộ thủ của nó là 穴 (lỗ hổng), xếp cùng nhóm với các kanji chỉ khoảng trống và hốc rỗng. Tuy thuộc chương trình lớp 6, nhưng kanji này xuất hiện đủ thường để học viên N3 cần nắm vững hoàn toàn.

Cách đọc

On'yomi (音読み) — Âm Hán (âm Hán-Việt: SONG)

On'yomi của 窓 là ソウ (sou), có nguồn gốc từ tiếng Trung. Âm này hiếm khi đứng một mình trong hội thoại nhưng xuất hiện trong một số từ ghép đáng chú ý — đặc biệt là những từ mang sắc thái trang trọng hoặc văn chương.

• 同窓どうそう (dousou) — nghĩa đen là cùng cửa sổ, chỉ cựu học sinh hoặc bạn cùng trường
• 同窓会どうそうかい (dousoukai) — hội cựu học sinh hoặc buổi họp mặt trường cũ
• 車窓しゃそう (shasou) — cửa sổ tàu hỏa hoặc xe hơi, thường dùng với sắc thái thơ mộng trong văn du lịch

Kun'yomi (訓読み) — Âm thuần Nhật

まど (mado) là cách đọc thuần Nhật và phổ biến hơn nhiều. Dùng khi nói về việc mở cửa sổ, chọn chỗ ngồi cạnh cửa sổ, hay mô tả vị trí ngồi của ai đó. Âm này kết hợp tự nhiên vào nhiều từ ghép thường dùng.

• 窓まど (mado) — cửa sổ (dùng độc lập, cực kỳ phổ biến)
• 窓口まどぐち (madoguchi) — quầy bán vé, quầy dịch vụ, hoặc đầu mối liên hệ
• 窓際まどぎわ (madogiwa) — cạnh cửa sổ; cũng là thuật ngữ nơi làm việc chỉ nhân viên bị đẩy ra ngồi bàn gần cửa sổ mà không có trách nhiệm thực sự

Từ & Cụm từ Thường Gặp

窓 xuất hiện trong đời sống gia đình, di chuyển và văn phòng. Dưới đây là các từ ghép bạn có khả năng cần dùng nhất:

Sinh hoạt hằng ngày & Nhà ở

• 窓まど (mado) — cửa sổ
• 窓枠まどわく (madowaku) — khung cửa sổ
• 出窓でまど (demado) — cửa sổ nhô ra; cửa sổ lồi ra phía ngoài tường
• 天窓てんまど (tenmado) — cửa trời; cửa sổ gắn trên trần hoặc mái nhà
• 小窓こまど (komado) — cửa sổ nhỏ; ô mở kiểu lỗ tròn

Giao thông & Dịch vụ

• 車窓しゃそう (shasou) — cửa sổ tàu hoặc xe (sắc thái thơ mộng/trang trọng, phổ biến trong văn du lịch)
• 窓口まどぐち (madoguchi) — quầy dịch vụ (ngân hàng, ga tàu, cơ quan nhà nước)
• 窓側まどがわ (madogawa) — phía cửa sổ; ghế cạnh cửa sổ trên máy bay, tàu hỏa hoặc xe buýt

Trường học & Xã hội

• 同窓どうそう (dousou) — cựu học sinh; những người tốt nghiệp từ cùng một trường
• 同窓会どうそうかい (dousoukai) — buổi họp mặt lớp cũ; gặp gỡ cựu học sinh

Nơi làm việc

• 窓際族まどぎわぞく (madogiwa-zoku) — nghĩa đen là bộ tộc cạnh cửa sổ; nhân viên bị gạt ra ngoài lề trong công ty, được xếp bàn gần cửa sổ mà không có việc gì để làm

Câu Ví Dụ

Mẹo Ghi Nhớ

Hãy hình dung một cái hang (穴) đục vào sườn đồi. Những người bên trong khoét một lỗ trên mái — một ống khói (囱) — để khói thoát ra và ánh sáng lọt vào. Lỗ khói đó chính là tổ tiên của 窓. Để khắc sâu cách đọc まど, hãy tưởng tượng ai đó gọi: "Mà, đó mở cửa sổ ra đi!" — Ma-do. Hình dung ống khói cổ xưa đó, rồi dõi theo đến ô cửa sổ kính của một căn hộ hiện đại, và kanji sẽ khắc vào tâm trí. Nghiêng đầu nhìn lại, 窓 thậm chí trông như một ngôi nhà nhỏ với khoảng trống ở trên đỉnh.

Kanji Liên Quan

• 穴 — lỗ hổng, hang; bộ thủ (thành phần phía trên) của 窓, tượng trưng cho khoảng trống hoặc hốc rỗng
• 戸 — cửa, hộ; một kanji khác chỉ khoảng trống trong công trình, thường dùng trong từ ghép như 窓戸 (cửa sổ và cửa ra vào)
• 扉 — cánh cửa, cửa bản lề; liên quan đến các lối mở và lối đi trong tòa nhà
• 壁 — tường; bề mặt mà 窓 được gắn vào; nên học cùng với từ vựng về cửa sổ
• 屋 — mái nhà, ngôi nhà, cửa hàng; thường xuất hiện trong từ vựng liên quan đến công trình cùng với 窓