否 (PHỦ) — Phủ nhận, Không, Từ chối

Ý nghĩa

Chữ Hán 否 (HI - hi, ina, iya) có nghĩa là “không,” “phủ nhận,” hoặc “từ chối.” Bạn sẽ bắt gặp nó khi diễn tả sự phủ định hoặc bác bỏ trong nhiều tình huống khác nhau, từ những câu trả lời đơn giản đến các thuật ngữ pháp lý trang trọng. Việc nắm vững chữ 否 là chìa khóa để hiểu được những cách diễn đạt tinh tế về sự bất đồng và từ chối trong tiếng Nhật.

Chữ Hán này là một chữ tượng ý, đại diện cho một khái niệm trừu tượng. Nó kết hợp hai bộ phận: phần trên, trông giống 𠤎, là một dạng cổ của 不 (BẤT - fù/bù), có nghĩa là "không". Phần dưới là 口 (KHẨU - kuchi), có nghĩa là "miệng". Kết hợp lại, những bộ phận này gợi lên hình ảnh "nói không bằng miệng" hoặc "nói chống lại điều gì đó." Mối liên hệ trực tiếp bằng hình ảnh giữa hình dạng và ý nghĩa cốt lõi của nó là phủ nhận và từ chối làm cho nó khá dễ hiểu một khi bạn biết nguồn gốc từ nguyên của nó.

Chữ Hán 否 (HI) có 7 nét. Mặc dù là một chữ Hán được sử dụng phổ biến, nhưng nó không được phân loại vào một cấp tiểu học cụ thể (nó thuộc danh sách Joyo Kanji, thường được học ở cấp độ N3). Bộ thủ của nó là 口 (KHẨU - kuchi), đại diện cho miệng, điều này càng nhấn mạnh mối liên hệ của nó với sự biểu đạt bằng lời nói.

Cách đọc

On'yomi (音読み) — Cách đọc có nguồn gốc từ tiếng Trung

Cách đọc On'yomi của 否 (HI) xuất phát từ phát âm tiếng Trung cổ và chủ yếu được sử dụng trong các từ ghép. Những từ ghép này thường có ý nghĩa trang trọng hoặc trừu tượng hơn. Đối với 否, On'yomi chính là ヒ (hi).

Trong từ vựng, ヒ thường biểu thị sự phủ định, bác bỏ, hoặc đơn giản là "không." Cách đọc này xuất hiện trong nhiều từ vựng hàng ngày ở cấp độ N3 và N2.

• 否定ひてい (hitei) — phủ định, chối bỏ (PHỦ ĐỊNH). Đây là một từ rất phổ biến chứa 否 (HI). Nó có nghĩa là tuyên bố rằng điều gì đó không đúng hoặc không tồn tại. Ví dụ: 彼かれは自分じぶんの過あやまちを否定ひていした (Anh ấy đã phủ nhận lỗi lầm của mình).

• 拒否きょひ (kyohi) — từ chối, bác bỏ, phủ quyết (CỰ PHỦ). Từ ghép này nhấn mạnh hành động từ chối chấp nhận điều gì đó. Ví dụ: 提案ていあんは拒否きょひされました (Đề xuất đã bị từ chối).

• 可否かひ (kahi) — sự đúng đắn, đúng hay sai, ưu và nhược điểm (KHẢ PHỦ). Từ ghép này kết hợp 可 (KHẢ - ka - khả năng, chấp thuận) và 否 (HI - hi - phủ nhận, bác bỏ). Nó được sử dụng khi thảo luận xem điều gì đó có chấp nhận được, đúng đắn hay nên được chấp thuận hay không. Ví dụ: 計画けいかくの可否かひを検討けんとうする (Xem xét ưu và nhược điểm của kế hoạch).

Kun'yomi (訓読み) — Cách đọc bản ngữ tiếng Nhật

Các cách đọc Kun'yomi của 否 (HI) là các phát âm bản ngữ tiếng Nhật. Kun'yomi chính của 否 là いな (ina) và いや (iya). Bạn sẽ thường thấy các cách đọc này khi chữ Hán được sử dụng độc lập hoặc trong các cách diễn đạt ít trang trọng hơn, trực tiếp hơn.

いな (ina) là một cách nói "không" trang trọng hơn hoặc hơi cổ xưa. Nó thường xuất hiện trong các ngữ cảnh văn học hoặc như một sự phủ định trực tiếp, nhấn mạnh. Nó cũng có thể là một phần của các cụm từ ghép cụ thể.

• 否いな (ina) — không, chớ (HI). Được sử dụng như một thán từ độc lập. Ví dụ: 「行いきますか？」 「否いな。」 ("Bạn đi không?" "Không.").

• 否やいなや (inaya) — ngay khi, dù có hay không (HI DÃ). Điều này thường được sử dụng theo mẫu 〜する否やいなや (suru inaya), có nghĩa là "ngay khi ai đó làm..." hoặc "khoảnh khắc ai đó làm...". Ví dụ: 彼かれは部屋へやに入はいる否やいなや、電気でんきを消けした (Ngay khi anh ấy bước vào phòng, anh ấy đã tắt đèn).

いや (iya) là một cách nói "không" phổ biến, trực tiếp. Nó cũng có thể truyền tải sắc thái khó chịu hoặc không thích. Nó thường được sử dụng một cách thân mật hoặc để bày tỏ một cảm xúc tiêu cực mạnh mẽ.

• 否いや (iya) — không, chớ, khó chịu (HI). Có thể được sử dụng như một từ "không" đơn giản hoặc để bày tỏ sự ghét bỏ. Ví dụ: 「食たべますか？」「否いや、結構けっこうです。」 ("Bạn có ăn không?" "Không, tôi ổn.").

• 否応いやおう (iyaō) — có hay không, dù muốn hay không (HI ỨNG). Thường được sử dụng trong cụm từ 否応いやおうなしに (iyaō nashi ni), có nghĩa là "không cần hỏi" hoặc "dù muốn hay không". Ví dụ: 彼かれは否応いやおうなしに仕事しごとをさせられた (Anh ấy bị buộc phải làm việc dù muốn hay không).

Các từ và từ ghép phổ biến

Chữ Hán 否 (HI) là một phần không thể thiếu để diễn đạt các hình thức phủ định, từ chối và phán xét khác nhau. Dưới đây là một số từ và từ ghép phổ biến, được nhóm theo cách sử dụng điển hình của chúng:

• Phủ định & Từ chối chung:

• 否定ひてい (hitei) — phủ định, chối bỏ (PHỦ ĐỊNH). Thuật ngữ này được sử dụng khi ai đó tuyên bố điều gì đó không đúng hoặc từ chối thừa nhận nó. Ví dụ: 事実じじつを否定ひていする (phủ nhận sự thật).

• 拒否きょひ (kyohi) — từ chối, bác bỏ, phủ quyết (CỰ PHỦ). Điều này đặc biệt đề cập đến việc từ chối hoặc không chấp nhận điều gì đó, chẳng hạn như một yêu cầu hoặc một đề xuất. Ví dụ: 要求ようきゅうを拒否きょひする (từ chối một yêu cầu).

• 否認ひにん (hinin) — phủ nhận, chối bỏ (PHỦ NHẬN). Mặc dù tương tự 否定 (PHỦ ĐỊNH), 否認 (PHỦ NHẬN) thường gợi ý một ngữ cảnh trang trọng hoặc pháp lý hơn về việc chối bỏ trách nhiệm hoặc tính hợp lệ. Ví dụ: 容疑ようぎを否認ひにんする (phủ nhận các cáo buộc).

• 否決ひけつ (hiketsu) — bác bỏ (một dự luật, đề xuất), bỏ phiếu chống (PHỦ QUYẾT). Thuật ngữ này thường mô tả các tình huống trong các cuộc họp nghị viện hoặc ủy ban, nơi một cuộc bỏ phiếu dẫn đến việc không chấp thuận. Ví dụ: 法案ほうあんが否決ひけつされた (Dự luật đã bị bỏ phiếu bác bỏ).

• Đánh giá & Định giá:

• 可否かひ (kahi) — sự đúng đắn, đúng hay sai, ưu và nhược điểm (KHẢ PHỦ). Từ ghép này giúp cân nhắc các ưu điểm và nhược điểm hoặc xác định xem điều gì đó có chấp nhận được hay không. Ví dụ: 参加さんかの可否かひを問とう (hỏi về sự đúng đắn của việc tham gia).

• 当否とうひ (tōhi) — đúng hay sai, sự phù hợp (ĐƯƠNG PHỦ). Giống như 可否かひ (KHẢ PHỦ), thuật ngữ này tập trung vào tính đúng đắn hoặc sự phù hợp của điều gì đó. Ví dụ: そのそのコメントの当否とうひを判断はんだんする (đánh giá sự phù hợp của bình luận đó).

• Thán từ & Cụm từ trạng ngữ:

• 否いな (ina) — không, chớ (trang trọng/văn học) (HI). Một sự từ chối trực tiếp, nhấn mạnh. Ví dụ: 「異論いろんはありますか？」「否いな。」 ("Có phản đối gì không?" "Không.").

• 否いや (iya) — không, chớ; khó chịu (HI). Điều này có thể là một từ "không" đơn giản hoặc một biểu hiện của sự ghét bỏ. Ví dụ: 否いや、それは好すきではありません (Không, tôi không thích cái đó).

• 否応いやおう (iyaō) — có hay không, dù muốn hay không (HI ỨNG). Thường được sử dụng trong cụm từ 否応いやおうなしに (iyaō nashi ni), có nghĩa là "không cần hỏi" hoặc "trái với ý muốn của một người". Ví dụ: 否応いやおうなしに承諾しょうだくさせられた (Tôi bị buộc phải đồng ý).

• 否やいなや (inaya) — ngay khi, dù có hay không (HI DÃ). Liên từ mang tính văn học này thường được sử dụng dưới dạng 〜する否やいなや, báo hiệu hành động tức thì tiếp theo sau một hành động khác. Ví dụ: 彼かれが部屋へやに入はいる否やいなや、電話でんわが鳴なった (Ngay khi anh ấy bước vào phòng, điện thoại reo).

Câu ví dụ

Mẹo ghi nhớ

Để ghi nhớ chữ Hán 否 (HI), hãy chia nhỏ nó theo các thành phần của nó. Phần trên trông giống 不 (BẤT - không), và phần dưới là 口 (KHẨU - miệng). Hãy tưởng tượng ai đó mím môi và kiên quyết nói, "Không!" hoặc "Tôi sẽ không!". Hình ảnh "Không từ miệng" hoặc "Nói không bằng miệng" này liên kết mạnh mẽ hình dạng của chữ Hán với ý nghĩa cốt lõi của nó là phủ nhận và từ chối. Khi bạn nhìn thấy 否, hãy hình dung một cái miệng kiên quyết từ chối hoặc phủ nhận điều gì đó.

Các chữ Hán liên quan

• 不 — ふ, ぶ (fu, bu) — không, bất

• (BẤT). Chữ Hán này về mặt khái niệm rất gần với 否 (HI), vì nó cũng biểu thị sự phủ định. Thực tế, 否 kết hợp một dạng cổ của 不.

• 可 — か (ka) — có thể, có khả năng, chấp thuận (KHẢ). Bạn sẽ thường thấy chữ Hán này đối lập trực tiếp hoặc kết hợp với 否 (HI), chẳng hạn như trong 可否かひ (ưu và nhược điểm, đúng hay sai).

• 拒 — きょ (kyo) — từ chối, bác bỏ (CỰ). Chữ Hán này có sự trùng lặp mạnh mẽ về ý nghĩa với 否 (HI), đặc biệt trong các từ ghép như 拒否きょひ (sự từ chối).

• 認 — にん (nin) — thừa nhận, công nhận (NHẬN). Chữ Hán này thường được sử dụng đối lập với 否 (HI), như trong 否認ひにん (phủ nhận) đối với 承認しょうにん (chấp thuận/công nhận).