寄 — Đến Gần, Tập Hợp, Đóng Góp

Ý nghĩa

寄 bao hàm một nhóm ý nghĩa liên quan: tiếp cận, đến gần, tập hợp, gửi đi, và đóng góp. Điểm chung xuyên suốt là sự chuyển động — một người hay một vật đang hướng về phía đích, dù là về mặt vật lý, cảm xúc, hay qua hành động cho đi.

Về cấu trúc, 寄 kết hợp 宀 (mái nhà, nơi trú ẩn) ở trên và 奇 (kỳ lạ, kỳ diệu) ở dưới. Ghép lại, chúng gợi lên hình ảnh điều gì đó bất ngờ tìm được chỗ trú dưới mái nhà — một lữ khách xin trú ẩn, một món quà đến tay ai đó. Hình ảnh đó phản ánh hai nghĩa chính của 寄: tiếp cận về mặt vật lý và hành động gửi gì đó đến ai đó.

Với 11 nét, 寄 là kanji độ phức tạp trung bình, được dạy trong chương trình tiểu học Nhật Bản ở lớp 5. Kanji này nằm ở trình độ N2 trong JLPT, nơi kiến thức chính xác về động từ và từ ghép rất quan trọng. Khi đã biết 寄, bạn sẽ nhận ra nó ở hộp quyên góp trong các cửa hàng tiện lợi (寄付), bảng hiệu ký túc xá gần các trường đại học (寄宿舎), và trong câu nói thường ngày về việc ghé qua đâu đó trên đường về nhà (寄り道).

Cách đọc

On'yomi (音読み) — Âm Hán (âm Hán-Việt: KÝ)

On'yomi của 寄 là キ (ki). Âm này xuất hiện chủ yếu trong từ ghép (熟語) có nguồn gốc Hán và trong văn phong trang trọng hoặc văn viết, mang sắc thái của điều gì đó được trao gửi, chuyển đến, hoặc đóng góp cho bên kia.

寄付きふ (kifu) — quyên góp, đóng góp (tiền hoặc hiện vật cho một mục đích nào đó)
寄稿きこう (kikou) — đóng góp bài viết hoặc bài báo cho một ấn phẩm
寄宿きしゅく (kishuku) — ở trọ, ký túc (nghĩa đen: "trú ẩn dưới mái nhà")
寄生きせい (kisei) — ký sinh (sống nhờ vào sinh vật khác)
寄贈きぞう (kizou) — hiến tặng trang trọng hoặc trao tặng một vật phẩm như món quà
寄港きこう (kikou) — ghé cảng, dừng lại tại một bến cảng

Kun'yomi (訓読み) — Âm Nhật thuần

Kun'yomi là よ・る (yo.ru) và よ・せる (yo.seru). Cả hai đều là dạng động từ thuần Nhật. よる là nội động từ — "tiếp cận," "ghé qua," hoặc "dựa vào." よせる là ngoại động từ — "đưa thứ gì đó đến gần" hoặc "tập hợp các thứ lại."

寄よる (yoru) — ghé qua, tiếp cận, dựa vào
寄よせる (yoseru) — đưa đến gần, tập hợp, gửi về phía
寄より道みち (yorimichi) — đường vòng, ghé qua đâu đó trên đường đi
寄より添そう (yorisou) — áp sát, ở bên cạnh ai đó
近ちか寄よる (chikayoru) — đến gần, tiếp cận
身み寄よりり (miyori) — người thân, người có thể nương tựa

Từ & Từ ghép thông dụng

寄 xuất hiện trong đời sống hàng ngày theo nhiều hướng hơn hầu hết kanji N2 — từ phiếu quyên góp đến sách giáo khoa sinh học. Các từ ghép dưới đây được nhóm theo chủ đề.

Từ thiện & Cho đi

寄付きふ (kifu) — quyên góp, đóng góp tiền cho một tổ chức hay sự nghiệp
寄贈きぞう (kizou) — hiến tặng trang trọng hoặc trao tặng một vật phẩm
寄与きよ (kiyo) — đóng góp, cống hiến cho xã hội hoặc một tập thể

Chuyển động & Tiếp cận

寄より道みち (yorimichi) — đường vòng hoặc ghé lại trên đường về nhà
近ちか寄よる (chikayoru) — tiếp cận, đến gần hơn
寄より添そう (yorisou) — áp vào, ở gần gũi về mặt cảm xúc với ai đó

Trú ngụ & Tập hợp

寄宿きしゅく (kishuku) — ở trọ, ký túc tại trường hoặc nhà nghỉ
寄宿舎きしゅくしゃ (kishukusha) — ký túc xá, nhà trọ nội trú
寄席よせ (yose) — nhà hát tạp kỹ truyền thống Nhật Bản (sân khấu rakugo)

Truyền thông & Viết lách

寄稿きこう (kikou) — đóng góp bài báo hoặc bài luận cho một ấn phẩm
寄稿者きこうしゃ (kikousha) — cộng tác viên, người gửi bài viết

Sinh học & Các mối quan hệ

寄生きせい (kisei) — ký sinh, sống nhờ vào vật chủ
寄生虫きせいちゅう (kiseichuu) — ký sinh trùng (nghĩa đen: "côn trùng sống nhờ vào kẻ khác")
身mi寄よりり (miyori) — người thân, người có thể nương tựa

Câu ví dụ

帰かえり道みちにコンビニに寄よった。

Kaerimichi ni konbini ni yotta.

Tôi đã ghé vào cửa hàng tiện lợi trên đường về.

彼女かのじょは慈善団体じぜんだんたいに毎年まいとし寄付きふをしている。

Kanojo wa jizen dantai ni maitoshi kifu wo shite iru.

Cô ấy quyên góp cho một tổ chức từ thiện mỗi năm.

子こどもが母親ははおやに寄より添そって眠ねむった。

Kodomo ga hahaoya ni yorisotte nemutta.

Đứa trẻ áp sát vào mẹ rồi ngủ thiếp đi.

この雑誌ざっしに記事きじを寄稿きこうしたいのですが。

Kono zasshi ni kiji wo kikou shitai no desu ga.

Tôi muốn gửi một bài viết đến tạp chí này.

猫ねこがそっと近ちか寄よってきた。

Neko ga sotto chikayotte kita.

Con mèo lặng lẽ tiến lại gần.

その建物たてものは市民しみんからの寄贈きぞうによって建たてられた。

Sono tatemono wa shimin kara no kizou ni yotte taterareta.

Tòa nhà đó được xây dựng nhờ sự hiến tặng từ người dân.

彼かれには身mi寄よりりがいないので、一人ひとりで生活せいかつしている。

Kare ni wa miyori ga inai node, hitori de seikatsu shite iru.

Anh ấy không có người thân nên sống một mình.

寄生虫きせいちゅうは宿主しゅくしゅなしでは生いきられない。

Kiseichuu wa shukushu nashi de wa ikirarenai.

Ký sinh trùng không thể tồn tại nếu không có vật chủ.

学校がっこうの近ちかくの寄宿舎きしゅくしゃに住すんでいます。

Gakkou no chikaku no kishukusha ni sunde imasu.

Tôi sống trong ký túc xá gần trường.

友達ともだちの家いえに寄よってから帰かえります。

Tomodachi no ie ni yotte kara kaerimasu.

Tôi sẽ ghé nhà bạn trước rồi mới về.

Mẹo ghi nhớ

Hãy tưởng tượng một lữ khách bí ẩn (奇 = kỳ lạ, kỳ diệu) bước vào dưới mái nhà trọ (宀) và đưa ra một khoản đóng góp để xin trú ẩn. Chỉ một cảnh đó đã bao hàm cả ba nghĩa của 寄: tiếp cận, tập hợp đồ đạc, và cho đi.

Khi thấy 宀 nằm trên 奇, hãy hình dung lữ khách đó đứng trước cửa. Với người học tiếng Việt, âm Hán-Việt KÝ gắn trực tiếp với các từ quen thuộc: ký túc xá (ký túc xá = 寄宿舎) và ký sinh (ký sinh = 寄生).

Kanji liên quan

近 — gần, gần gũi; cùng chia sẻ khái niệm về sự gần gũi và tiếp cận
寄 vs 奇 — 奇 (kỳ lạ, kỳ diệu) là thành phần biểu âm bên trong 寄; cùng cách đọc キ nhưng nghĩa khác nhau
送 — gửi, chuyển đi; liên quan về nghĩa khi 寄 được dùng theo nghĩa gửi thứ gì đó đến ai đó
付 — gắn vào, trao; thường đi kèm với 寄 trong từ 寄付 (quyên góp), trong đó 付 thêm sắc thái "trao tận tay"
集 — tập hợp, thu thập; cùng sắc thái tập hợp/gom lại có trong 寄せる
依 — nương tựa, dựa vào; gần nghĩa về mặt cảm xúc với 寄り添う — cả hai đều diễn đạt sự dựa vào hoặc gần gũi với người khác