逃 — Trốn thoát, Chạy trốn, Tránh né (Đào)

Ý nghĩa

Chữ Hán 逃 (ĐÀO - tō, nigeru) chủ yếu truyền tải ý nghĩa thoát hiểm, chạy trốn, bỏ chạy, hoặc né tránh. Nó cũng có thể có nghĩa là để thứ gì đó thoát ra hoặc bỏ lỡ một cơ hội. Chữ Hán này rất cần thiết để diễn tả các hành động liên quan đến sự né tránh, bỏ chạy hoặc bỏ lỡ cơ hội trong tiếng Nhật.

Cấu trúc trực quan của nó mang lại cái nhìn thú vị về ý nghĩa. Bộ thủ ở phía bên trái, 辶 (SƯỚC - しんにょう - shinnyō), được biết đến là bộ 'đường đi' hoặc 'chuyển động'. Nó luôn chỉ ra một hình thức vận động, tiến triển hoặc di chuyển nào đó, liên kết trực tiếp với ý tưởng bỏ chạy hoặc thay đổi vị trí.

Thành phần ngữ âm ở bên phải, 兆 (TRIỆU - ちょう - chō), có nghĩa là 'dấu hiệu' hoặc 'điềm báo'. Mặc dù chủ yếu là một yếu tố ngữ âm, người ta có thể hình dung việc nhìn thấy một 'dấu hiệu' hoặc 'điềm báo' nguy hiểm thúc đẩy 'chuyển động' nhanh chóng và 'trốn thoát'. Một số cách giải thích cũng coi 兆 như đại diện cho một người đang chạy với đôi chân, củng cố thêm khái niệm bỏ chạy.

Với tổng cộng 9 nét, 逃 (ĐÀO) là một chữ Hán có độ phức tạp vừa phải. Nó được phân loại ở cấp độ JLPT N2, khiến nó trở thành một ký tự thường gặp và quan trọng trong tiếng Nhật trình độ trung cấp đến cao cấp. Bạn sẽ thường thấy nó khi thảo luận về các tình huống liên quan đến việc trốn thoát, né tránh hoặc những cơ hội quan trọng bị bỏ lỡ.

Cách đọc

On'yomi (音読み) — Cách đọc gốc Hán

Cách đọc On'yomi chính của 逃 (ĐÀO) là トウ (TŌ). Cách đọc này thường được sử dụng khi 逃 tạo thành một phần của từ ghép. Các từ ghép này thường xuất hiện trong các ngữ cảnh trang trọng hoặc chuyên ngành hơn, mô tả các hình thức trốn thoát hoặc né tránh khác nhau, nhấn mạnh khái niệm bỏ chạy hoặc trốn thoát như một hành động có kế hoạch hoặc một trạng thái.

• 逃亡とうぼう (ĐÀO VONG - tōbō) — trốn thoát, bỏ trốn. Điều này đề cập đến hành động bỏ chạy khỏi một địa điểm hoặc tình huống, thường là khỏi luật pháp hoặc nguy hiểm. Ví dụ: 犯人はんにんは国外こくがいへ逃亡とうぼうした.(Kẻ tội phạm đã trốn ra nước ngoài.)

• 逃走とうそう (ĐÀO TẨU - tōsō) — chạy trốn, bỏ chạy. Tương tự như 逃亡, nhưng thường ngụ ý một hành động bỏ chạy tức thì hoặc chủ động hơn. Ví dụ: 警察けいさつが来くると、彼かれらは車くるまで逃走とうそうした.(Khi cảnh sát đến, họ đã bỏ chạy bằng ô tô.)

• 逃避とうひ (ĐÀO TỊ - tōhi) — trốn tránh, né tránh. Điều này thường ngụ ý trốn tránh thực tế, trách nhiệm hoặc một tình huống khó chịu. Ví dụ: 現実げんじつからの逃避とうひは解決策かいけつさくにはならない.(Trốn tránh thực tế không phải là giải pháp.)

Kun'yomi (訓読み) — Cách đọc thuần Nhật

Các cách đọc Kun'yomi cho 逃 (ĐÀO) được sử dụng khi chữ Hán đứng một mình hoặc là một phần của từ vựng thuần Nhật. Các cách đọc này thường nắm bắt những cách diễn đạt thông thường, hàng ngày về sự trốn thoát và né tránh, thường phân biệt giữa các hành động nội động và ngoại động.

• 逃げるにげる (nigeru) — chạy trốn, thoát, bỏ chạy (nội động từ). Đây là một trong những động từ phổ biến nhất để chỉ sự trốn thoát về mặt thể chất. Ví dụ: 犬いぬが柵さくを越こえて逃げたにげた.(Con chó đã nhảy qua hàng rào và bỏ chạy.)

• 逃がすにがす (nigasu) — để (ai/cái gì) thoát, phóng thích (ngoại động từ). Điều này có nghĩa là chủ động cho phép ai đó hoặc thứ gì đó thoát đi. Ví dụ: 釣つれた魚さかなを海うみに逃がしたにがした.(Tôi đã thả con cá bắt được về biển.)

• 逃すのがす (nogasu) — bỏ lỡ (một cơ hội), để tuột mất (ngoại động từ). Cách đọc này đặc biệt đề cập đến việc bỏ lỡ một cơ hội hoặc không nắm bắt được điều gì đó. Ví dụ: 絶好ぜっこうのチャンスを逃してのがしてしまった.(Tôi đã bỏ lỡ một cơ hội vàng.)

• 逃れるのがれる (nogareru) — thoát khỏi, né tránh (nội động từ). Điều này thường ngụ ý thoát khỏi nguy hiểm, trách nhiệm hoặc một tình huống khó khăn, đôi khi với sắc thái tránh được trong gang tấc. Ví dụ: 彼かれは危険きけんから間一髪かんいっぱつで逃れたのがれた.(Anh ấy đã thoát khỏi nguy hiểm trong gang tấc.)

Các từ và từ ghép thông dụng

Dưới đây là các từ và từ ghép thông dụng hơn sử dụng 逃 (ĐÀO), được phân loại theo các sắc thái ý nghĩa của chúng:

• Các hành động bỏ chạy & trốn thoát:

• 逃げ出すにげだす (nigedasu) — bắt đầu bỏ chạy, tháo chạy khỏi một nơi. Điều này nhấn mạnh sự khởi đầu của việc bỏ chạy, ví dụ như 火事かじから逃げ出すにげだす (tháo chạy khỏi đám cháy).

• 逃げ足にげあし (nigeashi) — tốc độ trốn thoát, sự nhanh nhẹn khi bỏ chạy. Thường được dùng để mô tả người bỏ chạy nhanh, ví dụ, 彼かれは逃げ足にげあしが速はやい (Anh ấy nhanh chân bỏ chạy).

• 逃げ回るにげまわる (nigemawaru) — chạy vòng quanh để trốn thoát, né tránh. Ngụ ý di chuyển liên tục để tránh bị bắt, giống như một đứa trẻ cố gắng tránh bị bắt trong một trò chơi.

• 逃亡者とうぼうしゃ (ĐÀO VONG GIẢ - tōbōsha) — người chạy trốn, người đào tẩu. Một danh từ chỉ người đã bỏ trốn, ví dụ, 指名手配しめいてはいされている逃亡者とうぼうしゃ (một kẻ chạy trốn bị truy nã).

• Né tránh & Tránh né:

• 逃げ道にげみち (nigemichi) — lối thoát, đường ra (nghĩa đen hoặc nghĩa bóng). Một con đường để thoát khỏi tình huống khó khăn, ví dụ như 窮地きゅうちからの逃げ道にげみち (lối thoát khỏi tình thế tiến thoái lưỡng nan).

• 逃げ腰にげごし (nigegoshi) — sẵn sàng bỏ chạy, do dự, không dám đối đầu. Mô tả tư thế hoặc thái độ của một người khi tránh né thử thách, ví dụ, 仕事しごとに対たいして逃げ腰にげごしになる (do dự với công việc).

• 逃避行とうひこう (ĐÀO TỊ HÀNH - tōhikō) — một cuộc bỏ trốn, một hành trình thoát ly khỏi thực tế hoặc vấn đề. Thường được lãng mạn hóa hoặc kịch tính hóa, giống như một cặp đôi bỏ trốn cùng nhau.

• 退避たいひ (THOÁI TỊ - taihi) — sơ tán, rút lui. Từ ghép này sử dụng 退 (THOÁI - rút lui) và 避 (TỊ - tránh) và nhấn mạnh việc di chuyển ra xa để tránh nguy hiểm, có liên quan chặt chẽ đến 逃 (ĐÀO). Ví dụ, 緊急きんきゅう退避たいひ (sơ tán khẩn cấp).

• Bỏ lỡ cơ hội:

• 見逃すみのがす (minogasu) — bỏ sót, bỏ qua (điều gì đó). Ngoại động từ. Để điều gì đó trôi qua mà không được chú ý, ví dụ như 重要じゅうような情報じょうほうを見逃すみのがす (bỏ sót thông tin quan trọng).

• 聞きき逃すのがす (kikinogasu) — bỏ lỡ khi nghe, không nắm bắt được (tin tức, tin nhắn). Ngoại động từ. Bỏ lỡ thông tin, chẳng hạn như 大事だいじな連絡れんらくを聞きき逃すのがす (bỏ lỡ một tin nhắn quan trọng).

• Ngữ cảnh ẩn dụ & văn hóa:

• 逃げ水にげみず (nigemizu) — ảo ảnh, đặc biệt là ảo ảnh trông giống nước trên đường nhựa nóng. Đây là cách sử dụng ẩn dụ của nước 'chạy trốn', vì nó dường như lùi xa khi bạn đến gần.

• 逃げ恥にげはじ (nigehaji) — một cách rút gọn thông tục của 「逃にげるは恥はじだが役やくに立たつ」 (chạy trốn thật đáng xấu hổ nhưng hữu ích), được phổ biến bởi một bộ phim truyền hình Nhật Bản. Nó thể hiện một cách hài hước ý tưởng rằng đôi khi rút lui là lựa chọn tốt nhất.

Câu ví dụ

Mẹo ghi nhớ

Để ghi nhớ chữ 逃 (ĐÀO), hãy nghĩ về các thành phần của nó: bộ thủ 'đường đi' 辶 (SƯỚC - chuyển động) và thành phần ngữ âm 兆 (TRIỆU - điềm báo/dấu hiệu). Hãy tưởng tượng bạn nhìn thấy một 'điềm báo' (兆) xấu – có thể là một con quái vật khổng lồ hoặc một cơn bão đang đến. Bản năng tức thì của bạn là 'di chuyển' nhanh chóng (辶) ra xa khỏi nó, có nghĩa là 'trốn thoát' hoặc 'bỏ chạy'. Vậy nên, một 'điềm báo' trên 'đường đi' khiến bạn 'trốn thoát'!

Một cách khác để hình dung 兆 (TRIỆU) là một người cách điệu đang chạy, với đôi chân đá ra sau, nhấn mạnh 'chuyển động' (辶) nhanh chóng của 'sự bỏ chạy'. Sự kết hợp này liên kết hiệu quả các yếu tố hình ảnh với ý nghĩa cốt lõi của việc thoát khỏi nguy hiểm hoặc một tình huống không mong muốn.

Các chữ Hán liên quan

• 奔 (ホンほん, はしるはしる) (BÔN) — chạy, vội vã. Trong khi 逃 (ĐÀO) ngụ ý chạy trốn khỏi thứ gì đó, 奔 (BÔN) nhấn mạnh việc chạy với tốc độ hoặc sự hăng hái, thường là về phía thứ gì đó hoặc một cách hoang dã, chẳng hạn như 東西とうざいに奔走ほんそうする (chạy đôn chạy đáo khắp mọi hướng).
• 脱 (ダツだつ, ぬぐぬぐ) (THOÁT) — lột, cởi, thoát, loại bỏ. Chữ Hán này cũng có nghĩa là 'thoát', nhưng thường ngụ ý thoát ra khỏi một không gian hạn chế hoặc một tình huống khó khăn (ví dụ, 脱出だっしゅつ - THOÁT XUẤT - dasshutsu, 'thoát hiểm, đột phá'), hoặc cởi bỏ quần áo.
• 避 (ヒひ, さけるさける) (TỊ) — tránh, né. 避 (TỊ) tập trung hơn vào hành động tránh sang một bên hoặc giữ khoảng cách với thứ gì đó, hơn là một cuộc bỏ chạy hoặc trốn thoát hoàn toàn như 逃 (ĐÀO). Ví dụ, 危険きけんを避さける (tránh nguy hiểm).
• 追 (ツイつい, おうおう) (TRUY) — đuổi, theo đuổi. Đây là từ trái nghĩa trực tiếp với 逃 (ĐÀO). Nếu ai đó đang 逃げる (nigeru), người khác có thể đang 追う (ou).
• 迷 (メイめい, まようまよう) (MÊ) — lạc đường, hoang mang. Mặc dù không trực tiếp có nghĩa 'thoát', một người bị lạc có thể muốn 逃れる (nogareru) khỏi tình trạng khó khăn của mình, hoặc 道みちに迷まよう (bị lạc đường).