賃 — Tiền Thuê, Tiền Lương, Tiền Vé

Ý nghĩa

賃 (チン, chin) chỉ hành động trao đổi tiền bạc để tạm thời sử dụng một thứ gì đó: một căn phòng, một chỗ ngồi trên tàu, hay một giờ lao động có tay nghề. Các nghĩa cốt lõi của nó — tiền thuê, tiền lương, tiền vé, và tiền công — là những từ riêng biệt trong tiếng Anh nhưng xoay quanh một ý niệm duy nhất trong tiếng Nhật: khoản chi trả cho thứ được sử dụng, không phải sở hữu.

Về mặt cấu trúc, 賃 chia thành hai thành phần. Phần trên là 任 (にん, NHẬM), mang nghĩa nhiệm vụ, giao phó, hay trách nhiệm. Bên dưới là 貝 (かい), bộ vỏ sò. Ở Đông Á cổ đại, vỏ sò cowrie được dùng làm tiền tệ, nên 貝 là dấu hiệu chung của các chữ kanji liên quan đến tài chính. Kết hợp lại, các thành phần này được đọc là tiền bạc (貝) được giao phó cho người khác (任) — khoản thanh toán cho một không gian, một hành trình, hay lao động đã thực hiện.

Về lịch sử, 賃 xuất hiện trong các văn bản hành chính Trung Hoa cổ điển với nghĩa là khoản thanh toán cho thợ thủ công và nông dân. Nhật Bản tiếp nhận cả chữ lẫn toàn bộ phạm vi nghĩa của nó. Hợp đồng thuê nhà, luật lao động và hệ thống giao thông công cộng đều sử dụng chữ này hàng ngày. Với 13 nét và thuộc lớp 6 trong chương trình tiểu học Nhật Bản, 賃 được xem là kiến thức đọc viết cơ bản của người trưởng thành.

Cách đọc

On'yomi (音読み) — Âm đọc gốc Hán

On'yomi duy nhất là チン (chin), bắt nguồn từ cách phát âm tiếng Hán Trung Cổ. Hầu như bạn sẽ không bao giờ thấy 賃 đứng một mình — nó luôn xuất hiện trong các từ ghép (熟語, jukugo). Cách đọc チン rất phổ biến trong từ vựng kinh tế, pháp lý và hành chính.

Các từ ghép chính dùng チン:

• 賃ちん金ぎん (chingin) — tiền lương, lương bổng; thuật ngữ chuẩn trong lĩnh vực việc làm và luật lao động
• 賃ちん貸たい (chintai) — cho thuê, hợp đồng thuê; dùng trong bất động sản, ví dụ: 賃貸マンション (căn hộ cho thuê)
• 賃ちん借しゃく (chinshaku) — đi thuê, thuê mướn; thuật ngữ pháp lý trang trọng, tương ứng với 賃貸, thường xét từ góc độ người thuê

Kun'yomi (訓読み) — Âm đọc thuần Nhật

賃 không có kun'yomi chuẩn. Các chữ kanji được vay mượn đặc biệt cho lĩnh vực hành chính và kinh tế hiếm khi có được cách đọc thuần Nhật — những lĩnh vực đó vốn đã bị chi phối bởi từ vựng gốc Hán ngay từ đầu. Trong hội thoại, 賃 luôn xuất hiện bên trong các từ ghép như 家賃 (yachin, tiền thuê nhà) hay 手間賃 (temachin, phí gia công), vẫn mang cách đọc チン gốc Hán. Không có cách phát âm thuần Nhật nào cho 賃 khi đứng độc lập.

Từ & Từ ghép Thông dụng

賃 xuất hiện trong các từ ghép thuộc bốn lĩnh vực thực tiễn: giao thông, nhà ở, lao động và hợp đồng pháp lý. Những từ này xuất hiện trong danh sách cho thuê nhà, hợp đồng lao động, phiếu lương và bảng giá vé tại ga — kiến thức đọc viết hàng ngày cho bất kỳ ai sống hoặc làm việc tại Nhật Bản.

Giao thông & Di chuyển

• 運うん賃ちん (unchin) — tiền vé, cước vận chuyển, chi phí đi lại; bao gồm tàu điện, xe buýt, taxi và dịch vụ giao hàng
• 旅りょ客かく運うん賃ちん (ryokaku unchin) — giá vé hành khách; thuật ngữ chính thức dùng bởi hàng không và đường sắt
• 送そう料りょう・運うん賃ちん (sōryō unchin) — phí vận chuyển và xử lý hàng; phổ biến trong thương mại điện tử

Nhà ở & Bất động sản

• 家ya賃ちん (yachin) — tiền thuê nhà, tiền thuê hàng tháng; một trong những từ ghép được dùng thường xuyên nhất trong tiếng Nhật hàng ngày
• 賃ちん貸たい (chintai) — cho thuê, hợp đồng thuê (từ góc độ chủ nhà); 賃貸物件 = bất động sản cho thuê
• 賃ちん料りょう (chinryō) — tiền thuê, phí thuê mướn; thuật ngữ trang trọng dùng trong hợp đồng và văn bản pháp lý

Lao động & Việc làm

• 賃ちん金ぎん (chingin) — tiền lương, lương bổng; bao gồm mọi hình thức thù lao bằng tiền cho lao động
• 最さい低てい賃ちん金ぎん (saitei chingin) — lương tối thiểu; thuật ngữ quan trọng trong luật lao động Nhật Bản
• 賃ちん上あげ (chin-age) — tăng lương; được thảo luận mỗi mùa xuân trong các cuộc đàm phán lao động (shuntō)
• 手て間ま賃ちん (temachin) — phí lao động thủ công, chi phí gia công; dùng trong bối cảnh thủ công nghệ và nghệ nhân

Pháp lý & Hợp đồng

• 賃ちん借しゃく人にん (chinshaku-nin) — người thuê, bên thuê; bên thuê tài sản
• 賃ちん貸たい人にん (chintai-nin) — chủ nhà, bên cho thuê; bên cho thuê tài sản
• 賃ちん金ぎん格かく差さ (chingin kakusa) — chênh lệch lương, khoảng cách thu nhập; vấn đề thời sự trong tranh luận kinh tế Nhật Bản

Câu ví dụ

Mẹo Ghi nhớ

Hãy hình dung 賃 (chin) theo hai tầng: 任 (giao phó / nhiệm vụ) ở trên, 貝 (vỏ sò / tiền bạc) ở dưới. Tưởng tượng bạn đang trao một nắm vỏ sò cowrie cổ đại cho chủ nhà — giao phó (任) tiền bạc (貝) của mình để đổi lấy quyền sử dụng một không gian. Hình ảnh đó bao quát mọi cách dùng của 賃. Dù là 家や賃ちん (tiền thuê nhà), 運うん賃ちん (tiền vé), hay 賃ちん金ぎん (tiền lương), bản chất luôn như nhau: vỏ sò đổi chủ để lấy thứ gì đó được giao phó.

Kanji Liên quan

• 貝 — bộ thủ phía dưới của 賃; biểu tượng vỏ sò-là-tiền làm nền tảng cho mọi chữ kanji tài chính
• 任 (NHẬM) — thành phần phía trên của 賃; mang nghĩa nhiệm vụ, giao phó, hoặc trách nhiệm
• 金 (KIM) — vàng, tiền bạc; xuất hiện trong 賃金 (tiền lương) và cùng chủ đề tài chính
• 料 (LIỆU) — phí, nguyên liệu, khoản thu; dùng trong 賃料 (tiền thuê) và 料金 (giá, phí)
• 給 (CẤP) — lương bổng, cung cấp; 給料 (kyūryō) = lương, gần nghĩa với 賃金 trong hội thoại thông thường
• 借 (TÁ) — mượn, thuê; dùng trong 賃借 (chinshaku) và 借りる (mượn/thuê)
• 貸 (ĐÁI) — cho mượn, cho thuê; trái nghĩa với 借, dùng trong 賃貸 (cho thuê/hợp đồng thuê)