延 (Diên) — Mở rộng, Kéo dài, Hoãn lại

Ý nghĩa

Chữ Hán 延 (DUYÊN - EN, のびる, のばす) mang các ý nghĩa như 'mở rộng', 'hoãn lại', 'kéo dài', 'duỗi ra' hoặc 'làm dài ra'. Nó mô tả một trạng thái hoặc hành động mà một thứ gì đó trở nên dài hơn theo thời gian hoặc không gian, hoặc lan rộng ra. Chữ Hán đa năng này là cơ bản để diễn đạt nhiều khái niệm khác nhau liên quan đến thời lượng, khoảng cách và sự trì hoãn trong tiếng Nhật.

Nguồn gốc của 延 (DUYÊN) kết hợp các thành phần ngữ âm và ngữ nghĩa. Bộ thủ 廴 (DẪN - えんにょう - enn'you), ở phía bên trái, được biết đến là bộ thủ 'sải bước dài' hoặc 'kéo dài'. Thành phần này vốn đã gợi ý sự chuyển động qua một khoảng cách hoặc một hành động kéo dài. Phần bên phải, ban đầu là 廷 (ĐÌNH), chỉ một triều đình hoặc một không gian mở. Trong ngữ cảnh của 延 (DUYÊN), nó có lẽ đóng vai trò là thành phần ngữ âm đồng thời ngụ ý một cách tinh tế ý tưởng về một khu vực 'dài' hoặc 'trải rộng'. Theo thời gian, ý nghĩa hội tụ lại để tập trung vào việc kéo dài hoặc hoãn lại.

Về mặt hình ảnh, bộ thủ 廴 (DẪN), với nét kéo dài của nó, gợi rõ ràng ý 'kéo dài' hoặc 'gia hạn'. Hãy hình dung một con đường dài hoặc một cử chỉ vươn ra khi bạn nhìn thấy thành phần này. Chữ Hán 延 (DUYÊN) có 6 nét và được dạy trong lớp 6 của các trường tiểu học Nhật Bản, khiến nó trở thành một ký tự phổ biến và nền tảng cho các khái niệm này.

Cách đọc

On'yomi (音読み) — Cách đọc có nguồn gốc từ tiếng Trung

Cách đọc on'yomi chính của 延 (DUYÊN) là エン (EN). Cách đọc này thường xuất hiện trong các từ ghép, đặc biệt là những từ có ý nghĩa trang trọng hoặc trừu tượng hơn liên quan đến sự mở rộng, trì hoãn hoặc thời lượng.

• 延長えんちょう (DIÊN TRƯỜNG - enchou) — sự kéo dài, sự gia hạn. Sử dụng khi kéo dài một khoảng thời gian, chiều dài của một vật thể, hoặc thời lượng của một sự kiện. Ví dụ, việc kéo dài một cuộc họp hoặc một trận đấu thể thao bước vào hiệp phụ.

• 会議かいぎの延長えんちょう (kaigi no enchou) — sự kéo dài cuộc họp

• 路線ろせんの延長えんちょう (rosen no enchou) — sự mở rộng tuyến đường/tuyến

• 延期えんき (DIÊN KỲ - enki) — sự hoãn, sự trì hoãn. Thuật ngữ này đặc biệt dùng để chỉ việc dời một sự kiện hoặc thời hạn sang một ngày sau.

• 試合しあいの延期えんき (shiai no enki) — sự hoãn trận đấu

• 出発しゅっぱつの延期えんき (shuppatsu no enki) — sự hoãn khởi hành

• 遅延ちえん (TRÌ DIÊN - chien) — sự chậm trễ, sự trì hoãn. Thường được sử dụng cho các sự chậm trễ trong giao thông hoặc các quy trình, ví dụ như tàu bị chậm hoặc thanh toán bị chậm.

• 電車でんしゃの遅延ちえん (densha no chien) — tàu bị chậm

• 支払しはらいの遅延ちえん (shiharai no chien) — sự chậm trễ trong thanh toán

Kun'yomi (訓読み) — Cách đọc bản xứ Nhật Bản

Các cách đọc Kun'yomi được sử dụng cho các từ tiếng Nhật bản xứ, chủ yếu là động từ, và mô tả hành động kéo dài hoặc duỗi ra một cách trực tiếp hơn, thường là theo nghĩa vật lý.

• の-びる (延びるのびる) — được kéo dài, mọc (cao), duỗi ra (nội động từ). Điều này đề cập đến việc một thứ gì đó tự nó dài ra hoặc kéo dài mà không có tác động bên ngoài trực tiếp.

• 髪かみが延のびるびる (kami ga nobiru) — tóc mọc dài ra

• 計画けいかくが延のびるびる (keikaku ga nobiru) — kế hoạch bị kéo dài/trì hoãn

• の-ばす (延のばすばす) — kéo dài, duỗi ra, hoãn lại (ngoại động từ). Điều này đề cập đến việc chủ động làm cho một thứ gì đó dài hơn hoặc trì hoãn nó.

• 腕うでを延のばすばす (ude o nobasu) — duỗi tay

• 宿題しゅくだいを延のばすばす (shukudai o nobasu) — hoãn bài tập về nhà

• の-べる (延のべるべる) — trải ra, duỗi ra, hoãn lại (một ngoại động từ trang trọng hoặc văn chương hơn のばす, thường được sử dụng cho các vật phẳng hoặc sự lan rộng mang tính ẩn dụ).

• 敷物しきものを延のべるべる (shikimono o noberu) — trải chiếu/thảm

• 筆ふでを延のべるべる (fude o noberu) — tiếp tục viết (một cách diễn đạt văn chương)

• の-び (延のびび) — sự phát triển, sự co giãn, sự mở rộng, sự chùng (danh từ). Danh từ này đề cập đến trạng thái hoặc kết quả của việc một thứ gì đó kéo dài hoặc duỗi ra.

• 麺めんの延のびび (men no nobi) — mì bị nhũn/mất kết cấu (do nấu quá lâu hoặc bị kéo giãn)

• 運動うんどうの後あとの延のびび (undou no ato no nobi) — việc giãn cơ sau khi tập thể dục

Các từ & từ ghép thông dụng

Dưới đây là một số từ và từ ghép thông dụng sử dụng 延 (DUYÊN), được nhóm theo ý nghĩa liên quan:

Liên quan đến Thời gian & Thời lượng

• 延期えんき (DIÊN KỲ - enki) — sự hoãn. Sự kiện đã bị hoãn do thời tiết xấu.
• 延長えんちょう (DIÊN TRƯỜNG - enchou) — sự kéo dài, sự gia hạn. Chúng tôi đã yêu cầu gia hạn thời hạn.
• 遅延ちえん (TRÌ DIÊN - chien) — sự chậm trễ. Tàu bị chậm trễ đáng kể.
• 延滞えんたい (DIÊN TRỆ - entai) — quá hạn, chậm trả tiền/trả lại. Anh ấy bị tính phí phạt vì trả sách thư viện quá hạn.
• 延命えんめい (DIÊN MỆNH - enmei) — sự kéo dài sự sống. Điều trị y tế để kéo dài sự sống.

Liên quan đến Sự mở rộng Vật lý & Không gian

• 延伸えんしん (DIÊN THÂN - enshin) — sự mở rộng, sự kéo dài. Tuyến đường sắt được mở rộng đến nhà ga mới.
• 延焼えんしょう (DIÊN THIÊU - enshou) — sự lan rộng của lửa. Đám cháy lan sang tòa nhà bên cạnh.
• 延べのべ (DUYÊN - nobe) — tổng cộng, tổng số (thường dùng cho số lượng hoặc chiều dài tích lũy). Ví dụ, 延のべ人数にんずう (nobe ninzuu - tổng số người tích lũy). Tổng số người tham gia trong vài ngày là 1000 người.
• 伸延しんえん (THÂN DIÊN - shin'en) — sự mở rộng, sự kéo dài (thường được sử dụng trong ngữ cảnh kỹ thuật như gia công kim loại).

Liên quan đến Động từ & Hành động

• 延のばすばす (nobasu) — kéo dài, duỗi ra (ngoại động từ). Anh ấy duỗi lưng.
• 延のびるびる (nobiru) — được kéo dài, mọc (nội động từ). Cuộc họp đã được kéo dài thêm một giờ.
• 延のべるべる (noberu) — trải ra, duỗi ra (ngoại động từ trang trọng). Trải một tấm bản đồ.

Câu ví dụ

Mẹo ghi nhớ

Để ghi nhớ 延 (DUYÊN), hãy tập trung vào các thành phần của nó. Bộ thủ bên trái, 廴 (DẪN - えんにょう - enn'you), thường được gọi là bộ thủ 'sải bước dài' hoặc 'kéo dài'. Bạn có thể hình dung nó như một người đang sải một bước dài, vươn ra. Phần bên phải, 廷 (ĐÌNH), có thể đại diện cho một điểm cố định hoặc một hình người đứng.

Vì vậy, hãy tưởng tượng bạn đang sải một bước dài, vươn ra từ một điểm cố định, từ đó mở rộng tầm với hoặc con đường của mình. Hoặc, hãy nghĩ về việc kéo dài thời gian bạn đứng ở một nơi cụ thể, dẫn đến ý nghĩa trì hoãn hoặc kéo dài. Ý tưởng cốt lõi là một chuyển động dài, kéo dài hoặc một khoảng thời gian được gia hạn.

Kanji liên quan

• 伸 (THÂN) — Chữ Hán này (シン, のびる, のばす) cũng có nghĩa là 'duỗi' hoặc 'mở rộng'. Mặc dù tương tự như 延 (DUYÊN), 伸 (THÂN) thường ngụ ý sự kéo dài hoặc phát triển vật lý, có tính đàn hồi hơn. Ví dụ, 伸びる (伸のびる) dùng cho vật liệu đàn hồi hoặc sự phát triển về thể chất. 延 (延えん) thường đề cập đến sự mở rộng về thời gian (hoãn lại, kéo dài) hoặc sự lan rộng trên một khu vực. Cả hai đôi khi có thể thay thế cho nhau tùy thuộc vào ngữ cảnh, nhưng 延 (DUYÊN) thường ngụ ý sự mở rộng có chủ đích hoặc trang trọng hơn, đặc biệt trong các từ ghép.
• 長 (TRƯỜNG) — Chữ Hán này (チョウ, なが-い) có nghĩa là 'dài' hoặc 'người đứng đầu'. Nó mô tả trạng thái dài, dù về chiều dài hay thời lượng. Ngược lại, 延 (延えん) mô tả hành động hoặc quá trình làm cho một thứ gì đó dài ra hoặc mở rộng nó, chứ không chỉ là trạng thái vốn có của nó. Ví dụ, 長ながい時間じかん (nagai jikan - thời gian dài) so với 時間じかんを延長えんちょうする (jikan o enchou suru - kéo dài thời gian).
• 遅 (TRÌ) — Chữ Hán này (チ, おく-れる, おく-らす) có nghĩa là 'chậm' hoặc 'muộn'. Nó thường được liên kết chặt chẽ với 延 (DUYÊN), đặc biệt trong các từ ghép như 遅延ちえん (TRÌ DIÊN - chien - sự chậm trễ), liên quan trực tiếp đến khía cạnh hoãn lại của 延 (DUYÊN).