暦 — Lịch (LỊCH), Niên giám

Ý nghĩa

Chữ Hán N1, 暦 (koyomi / reki) (LỊCH), chủ yếu có nghĩa là "lịch" hoặc "niên giám". Nó đại diện cho cách chúng ta đánh dấu thời gian và tổ chức cuộc sống của mình. Một cuốn lịch rất quan trọng để lên kế hoạch, ghi nhớ các sự kiện và hiểu được sự luân chuyển của các mùa và năm. Đây chính xác là khái niệm mà chữ 暦 thể hiện trong tiếng Nhật.

Để hiểu cách ý nghĩa của nó kết nối với hình thức trực quan, việc xem xét nguồn gốc của nó rất hữu ích. Phần bên trái của 暦 là bộ 日 (nichi/hi) (NHẬT), có nghĩa là "mặt trời" hoặc "ngày". Thành phần này rất trực quan, vì lịch cơ bản theo dõi các ngày và chu kỳ của mặt trời. Phần bên phải, 厤 (lì), là một thành phần ngữ âm cũng mang gợi ý ngữ nghĩa của "đi qua" hoặc "kinh nghiệm". Một số giải thích về từ nguyên chia 厤 ra xa hơn: 厂 (HÁN/XƯỞNG - vách đá/nhà máy) + 止 (CHỈ - dừng lại/chân) + 禾 (HÒA - hạt ngũ cốc). Hãy tưởng tượng việc quan sát vị trí của mặt trời trong suốt cả năm, đánh dấu "các bước" (止) của thời gian khi "ngũ cốc" (禾) phát triển và các mùa "trôi qua". Quá trình cổ xưa này, theo dõi chu kỳ nông nghiệp bằng cách sử dụng mặt trời, là nền tảng cho các loại lịch. Do đó, 暦 trực quan thể hiện sự di chuyển của mặt trời và việc theo dõi thời gian một cách có phương pháp, thường là cho mục đích nông nghiệp.

Chữ Hán này có 16 nét, có vẻ nhiều, nhưng các thành phần của nó rất hợp lý khi bạn đã biết chúng. Nó là một chữ Hán cấp 8, được dạy ở trường trung học như một phần của danh sách Jōyō kanji. Điều này phù hợp với cấp độ JLPT N1 của nó.

Cách đọc

On'yomi (音読み) — cách đọc gốc Hán

Cách đọc On'yomi (âm đọc gốc Hán) của 暦 chủ yếu là レキ (reki). Cách đọc này thường được sử dụng khi 暦 là một phần của từ ghép, đặc biệt khi thảo luận về các khái niệm chung liên quan đến thời gian, lịch sử và các loại lịch khác nhau.

• 歴史れきし (rekishi) — Đây là một từ rất phổ biến có nghĩa là "lịch sử". Nó kết hợp 暦 (LỊCH - lịch/niên đại) với 史 (SỬ - lịch sử). Lịch rất cần thiết để hiểu các mốc thời gian lịch sử, làm cho sự kết hợp này trở nên hợp lý.
• 西暦せいれき (seireki) — Điều này đề cập đến "Tây lịch" hoặc "Công nguyên". Nó kết hợp 西 (TÂY - tây) với 暦 (LỊCH - lịch), chỉ ra hệ thống lịch phương Tây được sử dụng rộng rãi ngày nay.
• 暦年れきねん (rekinen) — Có nghĩa là "năm dương lịch". Điều này phân biệt một năm được định nghĩa bởi lịch với một năm tài chính hoặc năm học. Nó kết hợp 暦 (LỊCH - lịch) với 年 (NIÊN - năm).

Kun'yomi (訓読み) — cách đọc thuần Nhật

Cách đọc Kun'yomi (âm đọc thuần Nhật) của 暦 là こよみ (koyomi). Cách đọc này thường được sử dụng khi chữ Hán đứng một mình hoặc được kết hợp với các chữ Hán khác theo cách cảm thấy thuần Nhật hơn, thường trực tiếp đề cập đến một cuốn lịch hoặc niên giám vật lý.

• 暦こよみ (koyomi) — Khi được dùng một mình, từ này có nghĩa là "lịch" hoặc "niên giám". Đây là một thuật ngữ truyền thống dùng để chỉ công cụ theo dõi thời gian.
• 旧暦きゅうれき (kyūreki) — Điều này có nghĩa là "lịch cũ" hoặc "âm lịch". Nó kết hợp 旧 (CỰU - cũ) với 暦 (LỊCH - lịch), đối lập với các loại dương lịch hiện đại. Nhiều lễ hội truyền thống của Nhật Bản vẫn tuân theo 旧暦.
• 日めくり暦ひめくりごよみ (himekuri-goyomi) — Thuật ngữ này đề cập đến "lịch xé", nơi bạn xé một trang mỗi ngày. Nó kết hợp 日 (NHẬT - ngày), めくる (lật giở), và 暦 (LỊCH - lịch).

Các từ và từ ghép phổ biến

Dưới đây là các từ và từ ghép khác sử dụng 暦, được nhóm theo chủ đề:

Các loại lịch và kỷ nguyên

• 陰暦いんれき (inreki) — âm lịch (nghĩa đen là "lịch bóng tối")
• 陽暦ようれき (yōreki) — dương lịch (nghĩa đen là "lịch ánh sáng")
• 和暦われき (wareki) — lịch Nhật Bản (đề cập đến các niên hiệu như Reiwa, Heisei)
• 太陰暦たいいんれき (taiinreki) — âm dương lịch (một loại lịch được sử dụng ở nhiều nền văn hóa Đông Á)
• グレゴリオ暦ぐれごりおれき (guregorio-reki) — lịch Gregorian (lịch được quốc tế chấp nhận)
• 旧暦きゅうれき (kyūreki) — lịch cũ, lịch truyền thống (thường là âm lịch)

Các thuật ngữ liên quan đến lịch

• 暦日れきじつ (rekijitsu) — ngày dương lịch (ngược lại với ngày làm việc)
• 暦注れきちゅう (rekichū) — chú giải lịch (ghi chú về ngày tốt/xấu, sự kiện, v.v.)
• 暦法れきほう (rekihō) — hệ thống lịch pháp, phương pháp tạo lịch
• 暦学れきがく (rekigaku) — khoa học lịch pháp, nghiên cứu về lịch
• 頒暦はんれき (hanreki) — xuất bản lịch/niên giám
• 具暦ぐれき (gureki) — niên giám chi tiết (chứa thông tin cụ thể về nghi lễ, ngày tốt lành, v.v.)

Câu ví dụ

Mẹo ghi nhớ

Để giúp ghi nhớ chữ 暦 (LỊCH), hãy xem xét các thành phần của nó. Bên trái là 日 (NHẬT - mặt trời). Bên phải, hãy nghĩ về 厤 như "lịch sử" hoặc "thời gian trôi qua", hoặc thậm chí là "các bước của ngũ cốc". Hãy tưởng tượng "mặt trời" (日) di chuyển trên bầu trời. Người xưa đã đánh dấu sự di chuyển của nó, quan sát "các bước" (止 - một phần của 厤) của thời gian. Điều này cho phép họ theo dõi sự phát triển của "ngũ cốc" (禾 - cũng là một phần của 厤) và sự thay đổi của các mùa. Việc quan sát có hệ thống hành trình của mặt trời và các chu kỳ nông nghiệp này đã dẫn đến việc tạo ra "lịch". Do đó, 暦 có thể được ghi nhớ là "lịch mặt trời theo dõi các bước của ngũ cốc".

Các chữ Hán liên quan

• 日 — Chữ Hán này có nghĩa là "mặt trời" hoặc "ngày" và là bộ thủ của 暦 (LỊCH), liên kết rõ ràng nó với việc theo dõi thời gian dựa trên chu kỳ mặt trời.
• 時 — Có nghĩa là "thời gian" hoặc "giờ", chữ Hán 時 (THỜI) này là một khái niệm cơ bản gắn liền sâu sắc với lịch và niên đại học.
• 年 — Có nghĩa là "năm", chữ Hán 年 (NIÊN) này rất cần thiết để hiểu cách các loại lịch sắp xếp các khoảng thời gian dài hơn.
• 月 — Có nghĩa là "mặt trăng" hoặc "tháng", chữ Hán 月 (NGUYỆT) này rất quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh âm lịch và âm dương lịch.
• 史 — Có nghĩa là "lịch sử", thường thấy trong các từ ghép như 歴史 (rekishi) (LỊCH SỬ), làm nổi bật vai trò của lịch trong việc ghi lại quá khứ.